Τρίτη, 7 Ιανουαρίου 2020

Η ΓΛΑΦΥΡΑ, ΜΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΩΝ ΙΟΥΔΑΙΩΝ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ.

                   
Η Γλαφύρα (περ. 35 π.Χ. – 7 π.Χ.) από τη Δυναστεία του Αρχέλαου ήταν Ελληνίδα πριγκίπισσα της Καππαδοκίας, που παντρεύτηκε τον Αλέξανδρο, γιο του Ηρώδη Α΄ του Μεγάλου από την Ηρωδιανή Δυναστεία.
Ήταν κόρη του τελευταίου Έλληνα βασιλιά της Καππαδοκίας Αρχέλαου και της  κόρης του βασιλιά της Αρμενίας Αρταβάσδη Β΄. Από την πλευρά του πατέρα της καταγόταν από την οικογένεια των αρχιερέων της Κομμαγηνής. Γοητευτική και δυναμική γυναίκα, κέντρισε το ενδιαφέρον τού Ηρώδη Α΄του Μεγάλου, ο οποίος την επέλεξε ως σύζυγο για τον γιο του Αλέξανδρο.  Ο γάμος έγινε στην αυλή του ίδιου του Ηρώδη στα Ιεροσόλυμα (18 π.Χ.). 
Μετά την τελετή με τον Αλέξανδρο, δέχτηκε την Ιουδαϊκή υπηκοότητα και ασπάστηκε την Ιουδαϊκή θρησκεία. 


Με τον γάμο τους γεννήθηκαν τρία παιδιά: ο βασιλιάς της Αρμενίας Τιγράνης Ε΄, ο Αλέξανδρος και μια κόρη άγνωστου ονόματος.
Στην αυλή των Ιεροσολύμων έγινε εξαιρετικά αντιπαθής στην οικογένεια του Ηρώδη, λόγω της υπεροψίας της: ισχυριζόταν την ανωτερότητά της λόγω της καταγωγής της από τους Έλληνες και Πέρσες βασιλείς. Η αδελφή του Ηρώδη Σαλώμη συκοφάντησε την ίδια και τον σύζυγό της Αλέξανδρο στον Ηρώδη, με κατηγορίες ότι σκοπεύουν να τον δολοφονήσουν για να σφετεριστούν την βασιλική εξουσία. Ο Ηρώδης ο μέγας συμφιλιώθηκε δύο φορές με τον γιο του.  Την πρώτη με την επέμβαση του ίδιου του αυτοκράτορα Οκταβιανού Αυγούστου (12 π.Χ.), τη δεύτερη με την επέμβαση του ίδιου του πατέρα της Γλαφύρας, Αρχέλαου.
Ο Αλέξανδρος τελικά εκτελέστηκε από δικαστήριο τού πατέρα του (7 π.Χ.). Τότε ο Ηρώδης έστειλε τη Γλαφύρα πίσω στην πατρίδα της, την Καππαδοκία, με τα παιδιά της.
 Μετά την επιστροφή της στην πατρίδα της, οι δυο γιοι της Γλαφύρας αρνήθηκαν την Ιουδαϊκή θρησκεία και τα Ιουδαϊκά έθιμα του πατέρα τους, ασπαζόμενοι την Ελληνική θρησκεία της μητέρας τους και την Ελληνική γλώσσα.

Συνάντησε τυχαία τον βασιλιά της Μαυριτανίας Ιούβα, σε περιοδεία που έκανε στην Μεσόγειο με τον εγγονό τού αυτοκράτορα Αυγούστου, τον Γάιο Καίσαρα. Ερωτεύτηκαν και ο Ιούβας, αφού πρώτα υποχρεώθηκε να χωρίσει την προηγούμενη σύζυγό του επίσης  Ελληνίδα  Κλεοπάτρα Σελήνη Β΄, την παντρεύτηκε. 
Η Γλαφύρα έγινε βασίλισσα της Μαυριτανίας, αλλά ο γάμος με τον δεύτερο σύζυγό της κράτησε πολύ λίγο.  Για  το διάστημα αυτό βρέθηκε στην Αθήνα επιγραφή με το όνομα της: 

Η ΒΟΥΛΗ ΚΑΙ Ο ΔΗΜΟΣ, ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΝ ΓΛΑΦΥΡΑΝ, ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΑΡΧΕΛΑΟΥ ΘΥΓΑΤΕΡΑΝ, ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΙΟΒΑ ΓΥΝΑΙΚΑΝ, ΑΡΕΤΗΣ ΕΝΕΚΑ. 

Συναντήθηκε με τον Ηρώδη Αρχέλαο, μικρότερο γιο του Ηρώδη από την τελευταία σύζυγό του Μαλθάκη και μικρότερο, ετεροθαλή αδελφό τού πρώτου συζύγου της Αλέξανδρου.  Έπεσε σε παράφορο έρωτα μαζί του, χωρίζοντας τον δεύτερο σύζυγό της Ιούβα. Ο γάμος της με τον Ηρώδη Αρχέλαο έγινε την εποχή, που ο τρίτος σύζυγός της ήταν εθνάρχης της Ιουδαίας και προκάλεσε βίαιη αντίδραση από τους Ιουδαίους, επειδή η Γλαφύρα, με τον γάμο της με τον αδελφό τού προηγούμενου συζύγου της, παραβίαζε βάναυσα τον νόμο. 

Μία νύχτα παρουσιάστηκε στον ύπνο της ο πρώτος της σύζυγος Αλέξανδρος, ο οποίος της εκδήλωσε την οργή του, επειδή όχι μονάχα δεν έμεινε πιστή στην μνήμη του, όταν παντρεύτηκε τον Ιούβα, αλλά τη διέσυρε και δεύτερη φορά με τον ίδιο του τον αδελφό.  Γι' αυτό αποφάσισε να την πάρει μαζί του. 
Η Γλαφύρα απεβίωσε δύο ημέρες μετά την επίσκεψη τού Αλέξανδρου.  
Η σκηνή περιγράφεται αναλυτικά από τον Ιουδαίο ιστορικό του 1ου αιώνα μ.Χ. Φλάβιο Ιώσηπο. Τον Ηρώδη Αρχέλαο, λόγω της σκληρότητάς του, εκτόπισε ο Αύγουστος.


Η  ΔΥΝΑΣΤΕΙΑ  ΤΟΥ  ΑΡΧΕΛΑΟΥ  ΣΤΟΝ  ΠΟΝΤΟ,  ΣΤΗΝ  ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ  ΚΑΙ  ΣΤΗΝ  ΚΙΛΙΚΙΑ.


Η δυναστεία τού Αρχέλαου ή των Αρχελαϊδών περιέχει μέλη, που έζησαν το διάστημα από τον 2ο αι. π.Χ. ως 38 μ.Χ. στον Πόντο, την Καππαδοκία και την Κιλικία. Περιλαμβάνει πέντε άνδρες με το όνομα Αρχέλαος και μία γυναίκα, τη Γλαφύρα.



Αργυρή δραχμή τού Αρχελάου της Καππαδοκίας. Στη μία όψη η προτομή του με διάδημα. Στην άλλη όψη ρόπαλο του Ηρακλή· επιγραφή ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΑΡΧΕΛΑΟΥ ΦΙΛΟΠΑΤΡΙΔΟΣ ΤΟΥ ΚΤΙΣΤΟΥ, έτος ΚΒ΄ = 22 = 15/14 πΧ. Κόπηκε στην Καισάρεια.


Ο πρώτος Αρχέλαος ήταν ο ευνοούμενος στρατηγός τού Μιθριδάτη ΣΤ΄ τού Πόντου, που διεξήγαγε τον Α΄ Μιθριδατικό Πόλεμο. Μετέβη από τον Πειραιά στην Αθήνα και τη Βοιωτία, αλλά ηττήθηκε το 86 πΧ στη μάχη της Χαιρώνειας και το 86/85 στον Ορχομενό από τον Σύλλα. Έκανε τις διαπραγματεύσεις για την ειρήνη με τους Ρωμαίους. Ο Σύλλας τον κάλεσε στη Ρώμη και τού πρότεινε να γίνει φίλος της· πράγματι ο Αρχέλαος βοήθησε τους Ρωμαίους στον Β΄ και Γ΄ Μιθριδατικό Πόλεμο.
Ο γ ιος του Αρχέλαος Α΄ ορίστηκε από τον Πομπήιο αρχιερέας-βασιλιάς της πόλης Κόμανα στην Καππαδοκία, υποτελής των Ρωμαίων. Παντρεύτηκε σε 2ο γάμο τη Βερενίκη Δ΄ βασίλισσα της Αιγύπτου και έτσι ο  Αρχέλαος Α΄ θα έγινε φαραώ. Αυτή ήταν σε αντίθεση με τον πατέρα της Πτολεμαίο ΙΒ΄, ο οποίος με δώρα έπεισε τον ανθύπατο της Συρίας να τον βοηθήσει να ανακτήσει τον θρόνο του. Στη συμπλοκή σκοτώθηκε ο Αρχέλαος Α΄ και η Βερενίκη Δ΄.
Ο γιος του από τον 1ο γάμο με μία Ελληνίδα, ο Αρχέλαος Β΄, τον διαδέχθηκε ως αρχιερέας-βασιλιάς στα Κόμανα. Ως τέτοιος είχε 6.000 δουλοπαροίκους. Το 47 πΧ ο Ιούλιος Καίσαρ νίκησε τον Πομπήιο, προστάτη των Αρχελάων και εκτόπισε τον Αρχέλαο Β΄.
Γιος του ήταν ο Αρχέλαος από την εταίρα Γλαφύρα, διάσημη για την ομορφιά και τη γοητεία της· αυτή μετά το τέλος τού ανδρός της έγινε ερωμένη τού Μάρκου Αντωνίου. Έπεισε τον Ρωμαίο στρατηγό να διορίσει τον γιο της ως βασιλιά της Καππαδοκίας.



Η  ΠΑΛΙΟΤΕΡΗ  ΓΛΑΦΥΡΑ,  Η  ΣΥΖΥΓΟΣ  ΤΟΥ  ΑΡΧΕΛΑΟΥ  Β΄

Η Γλαφύρα (έζησε τον 1ο αι. π.Χ.) ήταν εταίρα της Αυλής. Ήταν διάσημη και πασίγνωστη στην εποχή της για την ομορφιά της, τη γοητεία και της ελκυστηκότητά της. Ο γάμος της με τον Αρχέλαο Β΄ αρχιερέα-βασιλιά στην πόλη Κόμανα της Καππαδοκίας, της έδωσε πολιτική ισχύ. Όταν εκείνος απεβίωσε, η Γλαφύρα σχετίστηκε με τον Μάρκο Αντώνιο· η σχέση αυτή, έκανε τον Οκταβιανό να δημιουργήσει ένα χυδαίο ποίημα.
Ήταν Ελληνίδα της Καπαδοκίας, άγνωστων γονέων. Παντρεύτηκε τον Αρχέλαο Β΄ αρχιερέα-βασιλιά της θεοκρατικής πόλης των Κομάνων, στην Καππαδοκία. Έτσι έγινε βασίλισσα στα Κόμανα. Ο πατέρας τού Αρχέλαου Β΄, ο Αρχέλαος Α΄ ήταν μάλλον εγγονός τού Μιθριδάτη ΣΤ΄ τού Πόντου.

Η Γλαφύρα έκανε δύο γιους, τον Αρχέλαο και τον Σισίνη. Ο Αρχέλαος Α΄ είχε τοποθετηθεί αρχιερέας-βασιλιάς στα Κόμανα από τον Πομπήιο. Ο Ρωμαίος στρατηγός ήταν προστάτης τού Αρχέλαου Α΄ και τού γιού του. Όταν όμως το 47 πΧ ο δικτάτορας Ιούλιος Καίσαρας νίκησε τον Πομπήιο, εκτόπισε τον Αρχέλο Β΄ και έθεσε στη θέση του τον Λυκομήδη. Αργότερα απεβίωσε ο Αρχέλαος Β΄· η χήρα Γλαφύρα παρέμεινε με τους γιους της στην Καππαδοκία.


Μετά από έτη η Γλαφύρα έγινε ερωμένη τού Μ. Αντώνιου. Το 36 πΧ ο Αντώνιος εκθρόνισε και εκτέλεσε τον Αριαράθη Ι΄ της Καππαδοκίας. Με τις προσπάθειές της η Γλαφύρα επηρέασε και έλκυσε τον Ρωμαίο στρατηγό, ώστε να ορίσει διάδοχο τον γιο της Αρχέλαο ως βασιλιά της Καππαδοκίας. Η Γλαφύρα έγινε ισχυρή κυρία της Αυλής και ενεπλάκη στην εσωτερική πολιτική της χώρας.






Ο Αρχέλαος νυμφεύτηκε σε 1ο γάμο μάλλον μία των Αρταξιαδών, κόρη τού Αρταβάσδη Β΄ της Αρμενίας. Έπειτα νυμφεύτηκε σε 2ο γάμο την Πυθοδωρίδα, εγγονή τού Μ. Αντωνίου και τον υποστήριξε στη ναυμαχία τού Ακτίου. Όταν εκεί ο Μ. Αντώνιος ηττήθηκε από τον Οκταβιανό, ο Αρχέλαος έγινε σύμμαχος τού Οκταβιανού, ο οποίος τού πρόσθεσε περιοχές της Κιλικίας και τη Μικρά Αρμενία. Προς τιμήν τού Αυγούστου, ο Αρχέλαος μετονόμασε την Ελαιούσα (στην Κιλικία Τραχέα) σε Ελεούσα Σεβαστή. Μετακόμισε σε αυτή, επέκτεινε την πόλη και έφτιαξε το ανάκτορό του στη νήσο μπροστά στο λιμάνι της· επονομάστηκε Κτίστης. 

Ήταν κάτοχος ορυχείων κρυστάλλων και όνυχα και έγραψε το έργο Περί λίθων και ποταμών. 
Τον Αύγουστο θα διαδεχόταν ο προγονός του Τιβέριος ή ο εγγονός του Γάιος Καίσαρας. Ο Αρχέλαος πήρε το μέρος τού δεύτερου, που όμως απεβίωσε το 4 μΧ και το 14 μΧ τον Αύγουστο διαδέχθηκε ο Τιβέριος. Αυτός κάλεσε τον Αρχέλαο στη Ρώμη και τον κατηγόρησε στη Σύγκλητο για συνωμοσία. Ήθελε να τον εκτελέσει, όμως ο γηραιός Αρχέλαος, έπειτα από 52 έτη βασιλείας, απεβίωσε. Η Καππαδοκία έγινε ρωμαϊκή επαρχία, τα μέρη της Κιλικίας που είχε δόθηκαν στον γιο του και η Μικρά Αρμενία στον προγονό του Αρταξία Γ΄, γιο της Πυθοδωρίδας από προηγούμενο γάμο της.
Από την 1η σύζυγό του, πριγκίπισσα της Αρμενίας, είχε τέκνα τον Αρχέλαο και τη Γλαφύρα. Ο Αρχέλαος ήταν βασιλιάς τμημάτων της Κιλικίας, υποτελής στους Ρωμαίους. Όταν η φυλή των Κιέται εξεγέρθηκε εναντίον των Ρωμαίων, ο ρωμαίος κυβερνήτης της Συρίας κατέστειλε το κίνημα. Ο Αρχέλαος της Κιλικίας απεβίωσε το 38 μΧ και τις περιοχές του έδωσε ο Καλιγούλας στον σύμβουλό του Αντίοχο Δ΄ της Κομμαγηνής. Ο Αντίοχος Δ΄ πρόσθεσε το όνομα Αρχέλαος το όνομα τού γιού του Αντιόχου, προς τιμήν τού βασιλιά της Κιλκίας. Ο Αρχέλαος Αντίοχος ήταν πατέρας τού Φιλιπάππου.
Η αδελφή του Γλαφύρα παντρεύτηκε πρώτα τον Αλέξανδρο, γιο τού Ηρώδη Α΄ της Ιουδαίας. Ο γιος τους Τιγράνης Ε΄ έγινε βασιλιάς της Αρμενίας. Η Γλαφύρα ήταν υπερήφανη για την Ελληνική (Μακεδονική) και βασιλική καταγωγή της στην Αυλή του Ηρώδη και η κόρη τού Ηρώδη, η Σαλώμη, κατηγόρησε αυτήν και τον Αλέξανδρο για συνωμοσία. Ο Αλέξανδρος εκτελέστηκε από τον πατέρα του. Έπειτα η Γλαφύρα παντρεύτηκε τον Ιούβα Α΄, ο οποίος ταξιδεύοντας στην ανατολική Μεσόγειο, την είχε δει και ερωτευτεί. Έγινε βασίλισσα της Μαυριτανίας. Όταν όμως γνώρισε τον Ηρώδη Αρχέλαο της Ιουδαίας, άλλο γιο τού Ηρώδη Α΄, τον ερωτεύτηκε. Η Γλαφύρα χώρισε τον άνδρα της και ο Ηρώδης Αρχέλαος τη σύζυγό του και οι δύο τους παντρεύτηκαν. Για τους Ιουδαίους, το να παντρευτεί τον ετεροθαλή αδελφό τού πρώτου συζύγου της ήταν σκάνδαλο. Ο Ηρώδης Αρχέλαος, ένεκα της σκληρότητάς του, εκθρονίστηκε· η Γλαφύρα απεβίωσε το 7 μΧ.



ΑΡΧΕΛΑΟΣ  Α΄

Ο Καππαδόκης βασιλιάς Αρχέλαος (36 π.Χ.-17 μ.Χ.)  ήταν  απόγονος αριστοκρατικής οικογένειας του βασιλείου του Πόντου. Ήταν γιος του Αρχελάου και της Γλαφύρας, και ταυτίζεται πιθανόν με κάποιον Σισίνη, επίσης γιο της Γλαφύρας. Κατά μια άλλη εκδοχή ήταν αδελφός του Σισίνη. Η μητέρα του ήταν μια φημισμένη για την ομορφιά της εταίρα. Οι ομώνυμοι πατέρας και παππούς του ήταν ανώτατοι ιερείς στα Κόμανα  του Πόντου ο παππούς του μάλιστα είχε παντρευτεί τη βασίλισσα της Αιγύπτου Βερενίκη Δ΄ (58-55 π.Χ.). Τέλος, ο προπάππος του Αρχέλαος ήταν ο ένδοξος στρατηγός, και πιθανόν νόθος γιος, του βασιλιά του Πόντου Μιθριδάτη Στ΄. Η πρώτη σύζυγος του Αρχελάου ήταν πιθανόν μέλος της καππαδοκικής βασιλικής δυναστείας των  Αριοβαρζανηδών ή του βασιλικού οίκου της Αρμενίας, ενώ η δεύτερη γυναίκα του ήταν η βασίλισσα του Πόντου Πυθοδωρίδα. Η κόρη του Γλαφύρα σύναψε δύο φορές γάμο με μέλη της βασιλικής δυναστείας της Ιουδαίας, ενώ παντρεύτηκε και το βασιλιά της Μαυριτανίας Ιούβα

O Αρχέλαος τιμήθηκε στα Κόμανα της Καππαδοκίας ως φιλόπατρις, κτίστης και σωτήρας. Ο ίδιος έφερε το προσωνύμιο Φιλόπατρις, προβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το καππαδοκικό βασίλειο ως πατρίδα του και τα συμφέροντα του βασιλείου ως πολιτική του προτεραιότητα. Παράλληλα υιοθέτησε τον τίτλο Κτίστης, πιθανότατα επειδή ίδρυσε μια νέα δυναστεία ή επειδή επανίδρυσε την Ελαιούσα της Κιλικίας. Η μεταφορά της έδρας του στην Ελαιούσα είχε ως επακόλουθο τη μετατόπιση του κέντρου βάρους της διοίκησης στο δυτικό τμήμα του βασιλείου, που φαίνεται ότι βρισκόταν υπό την άμεση επιρροή του, σε αντίθεση με τις ανατολικές περιοχές, όπου πρέπει να ήταν εδραιωμένη η κυριαρχία των πολιτικών του αντιπάλων.

Ακολουθώντας τη συνήθεια των ελληνιστικών ηγεμόνων να επανιδρύουν πόλεις, στις οποίες έδιναν το όνομά τους, μετονόμασε τα Γαρσάουρασε Αρχελαΐδα. Εξάλλου προς τιμήν του αυτοκράτορα Καίσαρα Αύγουστου μετονόμασε τα Μάζακα σε Καισάρεια και την Ελαιούσσα σε Σεβαστή. Ο Αρχέλαος διατηρούσε επαφές με την Αθήνα και την πόλη Ήλιδα στην Πελοπόννησο, τις οποίες είχε πιθανότατα ευεργετήσει. 
Τιμές δέχτηκε και η μητέρα του Γλαφύρα στη Μαγνησία στον Μαίανδρο. 

Εξάλλου ο Καππαδόκης ηγεμόνας επιδόθηκε στη συγγραφή επιστημονικών συγγραμάτων, όπως συνάγεται από το προσωνύμιό του «ο χωρογράφος», ενώ στον ίδιο αποδίδονται και τα έργα Περί ποταμών και Περί λίθων που συγκαταλέγονται στις πηγές του Πλίνιου του πρεσβύτερου.

Ο Αρχέλαος διακρίθηκε από τους προκατόχους του Καππαδόκες βασιλείς για τη διάρκεια και τη σταθερότητα της ηγεμονίας του επί 53 συναπτά έτη. Η εξουσία του απέρρεε μεν από τη Ρώμη, η οποία τον ανέδειξε, τον κηδεμόνευσε και παραλίγο να τον καθαιρέσει, αλλά και ο ίδιος φαίνεται ότι διακρινόταν για την πολιτική του μετριοπάθεια και διέθετε αξιόλογες ηγετικές, πολιτικές και διπλωματικές ικανότητες. Αυτές σε συνδυασμό με την αφοσίωσή του στη Ρώμη επέτρεψαν τη συνδιαλλαγή των αντίθετων πολιτικών τάσεων που εκδηλώθηκαν στο εσωτερικό της χώρας του, ενώ παράλληλα του επεφύλαξαν ένα ρόλο διαμεσολαβητικό στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής.



ΖΗΝΩΝ  ΠΑΠΑΖΑΧΟΣ

Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου

Σχόλια που δεν συνάδουν με το περιεχόμενο της ανάρτησης, όπως και σχόλια υβριστικά προς τους αρθρογράφους, προσβλητικά σχόλια προς άλλους αναγνώστες σχολιαστές και λεκτικές επιθέσεις προς το ιστολόγιο θα διαγράφονται.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...