Μύθοι και Αλήθειες της Επανάστασης του 1821

 Συνέντευξη του Ιστορικού Ερευνητή- Συγγραφέα και τέως Εφέτη Θεόδωρου Παναγόπουλου

Γιατί οι ουκρανικές πόλεις έχουν Ελληνικά ονόματα - Το Ελληνικό Σχέδιο της Μεγάλης Αικατερίνης της Ρωσίας.

Στον απόηχο αυτής της τρομακτικής κατάστασης του πολεμου, ανατρέχουμε σε μια ιστορική ιδιαιτερότητα ορισμένων εκ των πιο γνωστών πόλεων της Ουκρανίας και της Κριμαίας.

Σεβαστούπολη, Συμφερούπολη, Μαριούπολη, Μελιτόπολη,  Θεοδοσία , Χερσώνα  ,Ευπατορία ,Οδησσός .

Όλα αυτά τα μέρη ιδρύθηκαν ή πήραν τις ονομασίες τους από τη τσάρικη Ρωσία, λίγο μετά το 1774, τη χρονιά που η Τουρκία υπέγραψε τη Συνθήκη του Κιουτσούκ – Καϊναρτζή, παραχωρώντας  στους Ρώσους τον έλεγχο τεράστιων περιοχών βόρεια της Μαύρης Θάλασσας.

Αυτές οι περιοχές αντιστοιχούν κατά προσέγγιση στις περιοχές που σήμερα ορίζουν τη Νότια και την Ανατολική Ουκρανία που σήμερα περιέχουν μεγάλες ρωσικές αλλά και ελληνικες μειονότητες. Η Κριμαία άντεξε λίγο περισσότερο, αλλά το βασίλειο των Τατάρων υπέκυψε στη Ρωσία το 1783. Η έκταση αυτή, πήρε την ονομασία Novorossiya, δηλαδή Νέα Ρωσία.

Το μυστήριο της Ομηρικής Ιθάκης : Η σύγκριση της Ομηρικής (προϊστορικής) τοπογραφίας με την τοπογραφία των ιστορικών χρόνων στην λεκάνη της Μεσογείου, ταυτίσεις και διαφορές

 

 Η μεγάλη έρευνα των Hettie Putman Cramer και Μάκη Μεταξά για την ομηρική Ιθάκη.

Text & Copyright: Hettie Putman Cramer & Makis Metaxas.
Αφιερωμένο στην μνήμη του αείμνηστου και αγαπημένου μας φίλου και συνεργάτη Γεράσιμου Αρσένη                      

Πρόλογος

Σε μια προηγούμενη ανάρτησή μας που έφερε τον τίτλο: ναιετάω δ' Ἰθάκην εὐδείελον (κατοικώ στην ξέφαντη Ιθάκη) όπως και με το αντίστοιχο κείμενο στην Αγγλική γλώσσα με τίτλο: Searching for the exact location of "clearly-seen" Ithaca, the capital of Odysseus’ Mycenaean island kingdom in Western Greece. επιχειρήσαμε να προσδιορίσουμε την ακριβή γεωγραφική θέση της Ομηρικής (Μυκηναϊκής) Ιθάκης της εποχής του Οδυσσέα.

Στα εύλογα και λογικά ερωτήματα «που, πως, πότε και γιατί» που κατά κόρον ακούγονται όταν διατυπώνεται η συγκεκριμένη θέση, ότι δηλαδή η Ομηρική (Μυκηναϊκή) Ιθάκη είναι η Κεφαλληνία και όχι το σημερινό νησί της Ιθάκης, κρίναμε σκόπιμο ότι πριν επιχειρηθεί η απάντησή τους καλό θα ήταν να δώσουμε στον αναγνώστη την πλήρη εικόνα της Ομηρικής (Μυκηναϊκής) τοπογραφίας ούτως ώστε να μπορέσει ο ίδιος να επαληθεύσει ή όχι τις σχετικές πληροφορίες και να εξάγει με την δική του λογική τα όποια συμπεράσματα.

Το μυστήριο της Ομηρικής Ιθάκης : Το κέντρο της Ομηρικής (Μυκηναϊκής) Ιθάκης βρίσκεται στην Ν.Α Κεφαλληνία και οι "ομιλούσες πέτρες" έχουν πλέον βρεθεί.

 

 Η μεγάλη έρευνα των Hettie Putman Cramer και Μάκη Μεταξά για την ομηρική Ιθάκη.

Αεροφωτογραφία τμήματος πομπικής οδού της μυκηναϊκής εποχής που συνέδεε το οικιστικό κέντρο με την νεκρόπολη του άστεως στην περιοχή Ρίζα Τζαννάτων.( Ν.Α Κεφαλληνία -Ηράκλειο πεδίο). 
Ανασκαφή: αρχαιολόγος Δρ. Αντώνης Βασιλάκης Επίτιμος Έφορος Αρχαιοτήτων,  τ. Έφορος  Προϊστορικών και Κλασικών αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας, Ιθάκης, Ζακύνθου.   Φωτογραφία: Κώστας Κόκλανος 

Τα αποδεικτικά στοιχεία της Ομηρικής τοπογραφίας έτσι όπως καταγράφονται στο έπος της Οδύσσειας που επιβεβαιώνουν ότι: το κέντρο της Ομηρικής Ιθάκης είναι στην Ν.Α Κεφαλληνία και δεν είναι, ούτε στο σημερινό νησί της Ιθάκης, ούτε στην Λευκάδα, ούτε στην χερσόνησο της Παλικής, ούτε σε κάποιο άλλο τμήμα της νήσου Κεφαλληνίας ή οπουδήποτε αλλού. 

Οι κύριοι λόγοι που οδήγησαν  την άρχουσα τάξη των Κεφαλλήνων κατά την μυκηναϊκή περίοδο να επιλέξουν την Ν.Α Κεφαλληνία ως έδρα διοίκησης του νησιωτικού τους βασιλείου.    

Αφιερωμένο σε όλους του συντρόφους μας κωπηλάτες και ιδιαιτέρως στην μνήμη όλων εκείνων που "έφυγαν" στην πορεία.
Text & Copyright: Hettie Putman Cramer & Makis Metaxas

Εισαγωγή:

Το μυστήριο της Ομηρικής Ιθάκης : Η γεωγραφική θέση της Ομηρικής Ιθάκης στην εποχή του Οδυσσέα

 

 Η μεγάλη έρευνα των Hettie Putman Cramer και Μάκη Μεταξά για την ομηρική Ιθάκη.

ναιετάω δ' Ἰθάκην εὐδείελον (κατοικώ στην ξέφαντη Ιθάκη)

                                                                                                                                                                   ( Photo by Kadoulas) 

Αφιερωμένο στους μετανάστες; μας και στους ναυτικούς μας, τους απανταχού της γης "Οδυσσείς" που ακολουθώντας τα ίχνη που άφησε ο μεγάλος τους πρόγονος έφτασαν, όπως και αυτός έφτασε, σε κάθε γωνιά του πλανήτη έχοντας πάντα στο μυαλό και την σκέψη τους το ταξίδι της επιστροφής στην πατρώα γη των Κεφαλλήνων.

Text & Copyright: Hettie Putman Cramer & Makis Metaxas

Ένα από τα πλέον πολυθρύλητα βασίλεια των Ομηρικών επών που καταγράφονται στον περίφημο «νηών κατάλογο» της Ιλιάδος ήταν το βασίλειο της Ιθάκης, όπου άνακτας, σύμφωνα με τα έπη, ήταν ο πορθητής της Τροίας, Οδυσσέας Λαερτιάδης ηγούμενος των «μεγάθυμων Κεφαλλήνων» (Όμηρος Ιλιάδα Β- νηών κατάλογος- στιχ. 631-637)

Οι αρχαίες Ελληνικές αποικίες στη περιοχή της Ταυρικής (Σημερινή Κριμαία )

Στα βόρεια παράλια του Ευξείνου Πόντου ,στα εδάφη που σήμερα έχει μετατραπεί σε πεδίο μαχών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας ήδη από το 7ο Αιώνα π.Χ οι αρχαίοι Ελληνες είχαν καταλάβει την στρατηγική της σημασία της περιοχής και την είχαν αποικίσει.

Οι αρχαίοι Έλληνες την είπαν Ταυρική χερσόνησο, γιατί, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, την όργωσε ο Ηρακλής με ένα γιγάντιο ταύρο. Κατά άλλους ιστορικούς έδωσαν στην περιοχή το όνομά της βάσει του ονόματος των κατοίκων, των Ταύρων. Καθώς μάλιστα οι Ταύροι κατοικούσαν μόνον ορεινές περιοχές της νότιας Κριμαίας, το όνομα χρησιμοποιήθηκε αρχικά μόνο για το νότιο τμήμα. Σταδιακά μεταγενέστερα η χρήση του ονόματος εφαρμόστηκε για το σύνολο της χερσονήσου. 

Αυτή η σημαντική γεωπολιτική της θέση της περιοχής , την οποία είχαν από πολύ νωρίς εκτιμήσει οι αρχαίοι Έλληνες, κατέστησε την γύρω περιοχη και την χερσόνησο κέντρο αποικιακής δραστηριότητος όλων των Ελλήνων. Σ’ αυτήν ιδρύθηκαν πολλές Ελληνικές πόλεις: Η Συμφερόπολις (Ζολοτόι), το Νυμφαίον (Κεκουβάτσκ) και η Ερμώνασσα (Τμουταρακάν και της Μετρίγκα / Ματρίγα, στα Ν. του κόλπου του Ταμάν). Στην Αζοφική Θάλασσα (Μαιώτιδα Λίμνη) ιδρύθηκε η Ταναΐς (στο Ροστώφ), η Τυριτάκη, το Μυρμήκιον, η Κερκίνη, η Φαναγορεία (αποικία Τηίων), οι Κήποι, η Γοργιππία, κ.ά.

Το μυστήριο της Ομηρικής Ιθάκης : Αναζητώντας το πολύπυρον (σιτοφόρο) και ποιήεν (χλοερό) νησί του Δουλιχίου της εποχής του Οδυσσέα και του Μέγη.

 

Η μεγάλη έρευνα των Hettie Putman Cramer και Μάκη Μεταξά για την ομηρική Ιθάκη.

Αφιερωμένο στην μνήμη του αείμνηστου ομηριστή Δρ. Βαγγέλη Πανταζή [1]

(Text: Hettie Putman Cramer & Makis Metaxas)

Σε προηγούμενη ανάρτηση (βλέπε: http://homericithaca.blogspot.gr/2017/11/blog-post_10.html η οποία αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της παρούσης αναρτήσεως) ασχοληθήκαμε με τον εντοπισμό της λεγόμενης Ομηρικής Ιθάκης καταλήγοντας στο βάσιμο συμπέρασμα ότι η Ομηρική (Μυκηναϊκή)  Ιθάκη είναι το σημερινό νησί της Κεφαλληνίας.

Συνεχίζουμε την έρευνα αυτήν την φορά για την αναζήτηση της θέσης του Ομηρικού Δουλιχίου, ενός κραταιού νησιού, πολυάνθρωπου και πλουτοπαραγωγικού που έστειλε 40 πλοία στην εκστρατεία της Τροίας (Ιλιάδα Β στιχ 625-630) και 52 μνηστήρες, τους περισσότερους, για την διεκδίκηση του θρόνου της Ιθάκης (Οδ. π 245-253).

Το μυστήριο της Ομηρικής Ιθάκης : Η Αστερίδα, το "νησί φάντασμα" της Ομηρικής τοπογραφίας.

 

Η μεγάλη έρευνα των Hettie Putman Cramer και Μάκη Μεταξά για την ομηρική Ιθάκη.

Text & Copyright: Hettie Putman Cramer & Makis Metaxas

Αστερίς

«Το νησί των μνηστήρων»

το «οξύ νύχι» ενός καλά «κρυμμένου λέοντα» της Ομηρικής τοπογραφίας.

ἔστι δέ τις νῆσος μέσσῃ ἁλὶ πετρήεσσα,

[μεσσηγὺς Ἰθάκης τε Σάμοιό τε παιπαλοέσσης,]*

Ἀστερίς, οὐ μεγάλη· λιμένες δ᾽ ἔνι ναύλοχοι αὐτῇ

ἀμφίδυμοι· τῇ τόν γε μένον λοχόωντες Ἀχαιοί.                (Οδ.δ 844-847)               

Υπάρχει κάποιο νησί μεσοπέλαγα  βραχώδες

[μεταξύ της  Ιθάκης και της βραχώδους Σάμου,]* 

το όνομά του είναι Αστερίς. Δεν είναι μεγάλο νησί αλλά έχει λιμάνια ασφαλή και αμφίδυμα (το ένα λιμάνι αντίθετα από το άλλο).  Εκεί τον παραμόνευαν οι Αχαιοί.    

Η αποκάλυψη της νήσου Αστερίδος, ήταν και εξακολουθεί να είναι μέχρι και σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα άλυτα προβλήματα της Ομηρικής τοπογραφίας. Ήταν σύμφωνα με τις ομηρικές περιγραφές εκείνο το νησί που καιροφυλαχτούσαν στα ναύλοχα και αμφίδυμα λιμάνια του επί 28 μέρες και νύχτες οι μνηστήρες του θρόνου της Ιθάκης, σκαρφαλωμένοι την ημέρα στις ανεμοδαρμένες κορυφές του και την νύχτα κάνοντας συνεχώς περιπολίες με το πλοίο τους, για να σκοτώσουν τον Τηλέμαχο όταν θα επέστρεφε με το πλοίο του από την Πύλο (Οδ. π.363-370).

Το μυστήριο της Ομηρικής Ιθάκης : Στα βήματα του Οδυσσέα του Τηλέμαχου και του Εύμαιου (μέρος 2ον)

 

 Η μεγάλη έρευνα των Hettie Putman Cramer και Μάκη Μεταξά για την ομηρική Ιθάκη.

Ο Οδυσσέας, ταπεινός ζητιάνος, πιάνει το χέρι της περίλυπης Πηνελόπης. Πίσω της ο Τηλέμαχος και δύο γέροντες, ο Λαέρτης και ο Εύμαιος
 («Μηλιακό» ανάγλυφο π. 460-450 π.Χ(Εικόνα από το βιβλίο «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ Θεοί & Ήρωες – Τρωικός πόλεμος – Οδύσσεια» της Σέρβη Κατερίνας)

Αφιερωμένο σε όλους τους φίλους και συνεργάτες μας που ιχνηλατήσαμε μαζί τους αυτά τα μονοπάτια και μοιράστηκαν μαζί μας σκέψεις ιδέες και συναισθήματα.
Text & Copyright: Hettie Putman Cramer & Makis Metaxas  

ἄστεος ἐγγὺς

Πρόλογος 

Σε προηγούμενη ανάρτησή μας που αφορούσε το  πρώτο μέρος της Ομηρικής τοπογραφίας για τα "εν δήμω Ιθάκης" http://homericithaca.blogspot.gr/2017/01/1.html  είχαμε γράψει χαρακτηριστικά οτι στις αναφερόμενες  στο έπος πεζοπορικές διαδρομές κρίνεται σε μεγάλο βαθμό η αξιοπιστία της Ομηρικής τοπογραφίας και ιδιαιτέρως για την πιθανολογούμενη αληθή σχέση της με το γεωμορφολογικό περιβάλλον της Ν.Α Κεφαλληνίας εκεί όπου για αρκετά χρόνια τώρα εξελίσσεται μια διεπιστημονική έρευνα για την ταυτοποίηση του σπουδαίου μυκηναϊκού κέντρου που έχει εντοπίσει η αρχαιολογική σκαπάνη από το 1991.

Το μυστήριο της Ομηρικής Ιθάκης : Στα βήματα του Οδυσσέα και του Τηλέμαχου.(μέρος 1ον)

 

 

 Η μεγάλη έρευνα των Hettie Putman Cramer και Μάκη Μεταξά για την ομηρική Ιθάκη.

Από το "Σπήλαιο των Νυμφών", στην "Πρώτη ακτή", την "Κόρακος πέτρη"  και την "Αρέθουσα κρήνη"

Αριστερά : Ο Οδυσσέας φτάνει στις χοιρομάντρες του Εύμαιου  (The story of the World by M.B Synce).  Δεξιά:  Ο Οδυσσέας αποκαλύπτεται στον Τηλέμαχο (έργο του Henri-Lucien Doucet)

Αφιερωμένο στους αγαπητούς μας φίλους και συνεργάτες  Πόπη και  Κώστα Ζαπάντη.

Text & Copyright: Hettie Putman Cramer & Makis Metaxas

     Κομβικό Ομηρικό τοπωνύμιο αλλά και σημείο αναφοράς της Ομηρικής τοπογραφίας ήταν η επονομαζόμενη «πρώτη ἀκτὴ Ἰθάκης» όπως την αποκαλεί η θεά Αθηνά συμβουλεύοντας τον Τηλέμαχο για το τι πρέπει να κάνει όταν θα έφτανε με το πλοίο του στην πρώτη (την νοτιότερη) ακτή της Ιθάκης επιστρέφοντας από την Πύλο. 


        αὐτὰρ ἐπὴν πρώτην ἀκτὴν Ἰθάκης ἀφίκηαι,
          νῆα μὲν ἐς πόλιν ὀτρῦναι καὶ πάντας ἑταίρους,
          αὐτὸς δὲ πρώτιστα συβώτην εἰσαφικέσθαι,
          ὅς τοι ὑῶν ἐπίουρος, ὁμῶς δέ τοι ἤπια οἶδεν.           (Οδ.ο 33-39)

          Κι όταν στο Θιάκι φτάσεις πια, στο πρώτο του ακρογιάλι,
          στείλε με τους συντρόφους σου στη χώρα το καράβι
          και πάνε το χοιροβοσκό να πρωτοβρείς στη μάντρα,
          που στα θρεφτά σου επιστατεί και σε πονά η καρδιά του.  (Οδ.ο 33-39)

Το μυστήριο της Ομηρικής Ιθάκης :Ο Αίνος της Κεφαλληνίας είναι το "Νήριτον το εινοσίφυλλον" το πανταχόθεν ορατό, αριπρεπές, δασώδες και απόκρημνο Όρος της Ομηρικής Ιθάκης και καύχημα του Οδυσσέα.

 

 Η μεγάλη έρευνα των Hettie Putman Cramer και Μάκη Μεταξά για την ομηρική Ιθάκη.

ἀλλ᾽ ἄγε τοι δείξω Ἰθάκης ἕδος, ὄφρα πεποίθῃς…τοῦτο δὲ Νήριτόν ἐστιν ὄρος καταειμένον ὕλῃ  (οδ. ν 344 & 351)

Έλα, σκοπεύω τώρα να σου δείξω σήματα της Ιθάκης για να πεισθείς…και αυτό είναι το Νήριτον, βουνό κατάφυτο από δένδρα.

«σφιν ὑπὲκ νεφέων Ἰθάκης τ' ὄρος αἰπὺ πέφαντο»

Dedicated to Dr. John T. Pierce, Dean of the Faculty of Environment at Simon Fraser University
Text & Copyright: Hettie Putman Cramer & Makis Metaxas

Το  Νήριτον το εινοσίφυλλον, το καύχημα του Οδυσσέα, το  πανταχόθεν ορατό,αριπρεπές, δασώδες και απόκρημνο Όρος της Ομηρικής Ιθάκης  

    Κανένα άλλο τοπόσημο δεν έχει διασυνδεθεί τόσο πολύ στα Ομηρικά έπη ως σημείο αναφοράς και αναγνώρισης ενός τόπου όσο το όρος Νήριτον της Ομηρικής Ιθάκης. Είναι παραπάνω από εμφανές, όπως θα διαπιστώσουμε παρακάτω, ότι το όρος Νήριτον είναι:

Το μυστήριο της Ομηρικής Ιθάκης : Στο νησί της Κεφαλληνίας βρίσκεται το "θαύμα ιδέσθαι" λιμνοσπήλαιο των νυμφών Νηϊάδων της Οδύσσειας !

 

 Η μεγάλη έρευνα των Hettie Putman Cramer και Μάκη Μεταξά για την ομηρική Ιθάκη.

Είναι το εντυπωσιακό λιμνοσπήλαιο της Μελισσάνης που σύμφωνα με τον Όμηρο ήταν η κατοικία των Μελισσών !!!᾽

ἄγε τοι δείξω Ἰθάκης ἕδος, ὄφρα πεποίθῃς τοῦτο δέ τοι σπέος ἐστὶ κατηρεφές.....ἔνθα τιθαιβώσσουσι μέλισσαι". (Οδ ν,334 &338) 

«αλλά εμπρός θα σου δείξω τις τοποθεσίες της Ιθάκης για να πειστείς. Αυτό είναι το σπήλαιο το ευρύχωρο και θολωτό...που ήταν η κατοικία των «μελισσών»(Οδ ν,334 &338)

Πανοραμικές φωτογραφίες από το "θαύμα ιδέσθαι" λιμνοσπήλαιο της Μελισσάνης όπου σύμφωνα με τον Όμηρο ήταν κατοικία των Μελισσών ( ψυχών), στην θέα του οποίου ο Οδυσσέας μόλις του το υπέδειξε η θεά Αθηνά αναγνώρισε την πατρίδα του, την Ιθάκη.

Αφιερωμένο στον αγαπητό μας φίλο και συνεργάτη Δρ. Πέτρο Πετράτο
(Τext: Hettie Putman Cramer, Makis Metaxas)

Το πρώτο χαρακτηριστικό τοπόσημο της Ιθάκης του Οδυσσέως ήταν το θαύμα ιδέσθαι περίφημο σπήλαιο των νυμφών (οδ ν 96-112) που βρισκόταν κοντά στο λιμάνι του Φόρκυνα, αφιερωμένο στις νύμφες Νηϊάδες (Ναϊάδες)[1] (=οι Νύμφες των ρεόντων υδάτων), το οποίο ήταν γεμάτο  με τρεχούμενα νερά και σταλαχτίτες, σκοτεινό στο βάθος, με χρώματα αλιπόρφυρα, φερόμενο ως κατοικία των Μελισσών[2](ψυχών).