Δευτέρα, 23 Νοεμβρίου 2015

Ένας Ελληνικός Ναός στα Βυλάζωρα αφιερωμένος στην θεά Ήρα.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΛΕΙΔΙΟΥ ΤΗΣ ΗΡΑΣ 
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ  ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ  ΤΩΝ  ΑΜΕΡΙΚΑΝΩΝ  ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΩΝ  ΣΤΑ ΒΥΛΑΖΩΡΑ ΕΝΩ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΙ ΚΑΘΕΥΔΟΥΝ   ΑΡΑΧΤΟΙ.
Αναθηματικά κλειδιά  στα  Βυλάζωρα.
Το κλειδί που βρέθηκε στα Βυλάζωρα αντιστοιχεί  σε ένα πολύ αρχαϊκό τύπο  
ελληνικών κλειδιών, που περιγράφεται από  τον Όμηρο.  Είναι  κατασκευασμένο εξ ολοκλήρου από σίδηρο, περίπου 20  εκατοστά  μακρύ και σε σχήμα γάντζου.            Αυτό το είδος των κλειδιών έχει  βρεθεί  στο  Ιερό  της   Ήρας  στο 
 Άργος,  στο  Ιερό της Αφαίας στην Αίγινα, στο Σπήλαιο των Δελφών  
της  Κωρύκειας,  στο αρχαίο ιερό κέντρο του Πάνα και των Νυμφών  
και   στο αγροτικό ιερό της Foce del Sele  στην πόλη  Paestum  στην  
Μεγάλη Ελλάδα.
Ένα σύγχρονο αντίγραφο 
του κλειδιού.


Το  κλειδί  στον  Όμηρο
Αυτός  ο  τύπος  
κλειδιών  ήταν σε χρήση από τους πολύ αρχαίους χρόνους.   
Οδύσσεια  Φ  1-50.

5

κλίμακα δ᾿ ὑψηλὴν προσεβήσετο οἷο δόμοιο,
εἵλετο δὲ κληῖ
̈δ᾿ εὐκαμπέα χειρὶ παχείῃ

καλὴν χαλκείην: κώπη δ᾿ ἐλέφαντος ἐπῆεν.
βῆ δ᾿ ἴμεναι θάλαμόνδε σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν
ἔσχατον: ἔνθα δέ οἱ κειμήλια κεῖτο ἄνακτος,

μες στου Οδυσσέα το σπίτι. Ανέβηκε λοιπόν του παλατιού της
τη σκάλα την ψηλή, καλόστροφο κι ομορφοκαμωμένο,
με φιλντισένιο το χερόλαβο, χαλκό κλειδί κρατώντας
στο χέρι, αντάμα με τις βάγιες της να πάει στην κάμαρα της
την πιο ακρινή, κει μέσα που 'κρυβε τους θησαυρούς του ο ρήγας,

10

χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος.
ἔνθα δὲ τόξον κεῖτο παλίντονον ἠδὲ φαρέτρη
ἰοδόκος, πολλοὶ δ᾿ ἔνεσαν στονόεντες ὀι
̈στοί,

δῶρα τά οἱ ξεῖνος Λακεδαίμονι δῶκε τυχήσας
Ἴφιτος Εὐρυτίδης, ἐπιείκελος ἀθανάτοισι.

χρυσάφι και χαλκό και σίδερο με κόπο δουλεμένα.
Δοξάρι λυγιστό του βρίσκουνταν εκεί και σαϊτολόγος,
που 'κλεινε πλήθος πολυστέναχτες σαγίτες᾿ τα 'χε πάρει
δώρο από φίλο, το θεόμορφο τον Ίφιτο, του Ευρύτου
το γιο, παλιά στη Λακεδαίμονα σαν έτυχε να σμίξουν.

40

ᾑρεῖτ᾿, ἀλλ᾿ αὐτοῦ μνῆμα ξείνοιο φίλοιο
κέσκετ᾿ ἐνὶ μεγάροισι, φόρει δέ μιν ἧς ἐπὶ γαίης. 
ἡ δ᾿ ὅτε δὴ θάλαμον τὸν ἀφίκετο δῖα γυναικῶν
οὐδόν τε δρύι
̈
νον προσεβήσετο, τόν ποτε τέκτων
ξέσσεν ἐπισταμένως καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν,

δεν το 'παιρνε᾿ του φίλου το άφηνε να μένει θυμητάρι 
στο αρχοντικό του᾿ στο βασίλειο του μονάχα το φορούσε.
Σ᾿ αυτήν την κάμαρα σαν έφτασε των γυναικών το θάμα,
το δρύινο πάτησε κατώφλι της, που μαραγκός τους το 'χε
ξύσει καλά με το σκεπάρνι του και γνοιαστικά σταφνίσει,

45

ἐν δὲ σταθμοὺς ἄρσε, θύρας δ᾿ ἐπέθηκε φαεινάς,
αὐτίκ᾿ ἄρ᾿ ἥ γ᾿ ἱμάντα θοῶς ἀπέλυσε κορώνης,
ἐν δὲ κληῖ
̈
δ᾿ ἧκε, θυρέων δ᾿ ἀνέκοπτεν ὀχῆας
ἄντα τιτυσκομένη: τὰ δ᾿ ἀνέβραχεν ἠύ
̈
τε ταῦρος
βοσκόμενος λειμῶνι: τόσ᾿ ἔβραχε καλὰ θύρετρα

και παραστάτες πάνω στήριξε και στραφταλούσες πόρτες. 
Κι εκείνη το λουρί ξελάσκαρε γοργά από το κοράκι,
και το κλειδί στην τρύπα χώνοντας ίσια να πάει το σπρώχνει,
κι αναμεράει τους συρτές᾿ θα 'λεγες πως ταύρος σε λιβάδι
είχε μουγκρίσει᾿ τέτοιο ανάδωκαν βαρύν αχό οι πανώριες

50

πληγέντα κληί̈δι, πετάσθησαν δέ οἱ ὦκα.
ἡ δ᾿ ἄρ᾿ ἐφ᾿ ὑψηλῆς σανίδος βῆ: ἔνθα δὲ χηλοὶ
ἕστασαν, ἐν δ᾿ ἄρα τῇσι θυώδεα εἵματ᾿ ἔκειτο.
ἔνθεν ὀρεξαμένη ἀπὸ πασσάλου αἴνυτο τόξον
αὐτῷ γωρυτῷ, ὅς οἱ περίκειτο φαεινός.

οι πόρτες στου κλειδιού το σπρώξιμο για μια στιγμή, κι άνοιξαν.
Κι εκείνη στο πατάρι ανέβηκε, που πάνω του πατούσαν 
γραμμή οι κασέλες με τα ρούχα της τα μοσκοβολισμένα. 
Εκείθε απλώνοντας ξεκρέμασε το τόξο απ᾿ το παλούκι
μαζί με το λαμπρά θηκάρι του, που το 'ντυνε ένα γύρο'


Ο στίχος δείχνει ότι και  το  αναθηματικό  κλειδί  που  βρέθηκε  στα  Βυλάζωρα  
ίσως  είχε μια λαβή από ξύλο ή ελεφαντόδοντο που δεν υπάρχει  σήμερα.

Αν συνεχίσουμε την ανάγνωση αυτού του στίχου του Ομήρου, θα καταλάβουμε  
με  ποιόν τρόπο  οι αρχαίοι  Έλληνες χρησιμοποιούσαν αυτά τα κλειδιά:

και παραστάτες πάνω στήριξε και στραφταλούσες πόρτες. 
Κι εκείνη το λουρί ξελάσκαρε γοργά από το κοράκι,
και το κλειδί στην τρύπα χώνοντας ίσια να πάει το σπρώχνει,
κι αναμεράει τους συρτές᾿ θα 'λεγες πως ταύρος σε λιβάδι
είχε μουγκρίσει᾿ τέτοιο ανάδωκαν βαρύν αχό οι πανώριες

οι πόρτες στου κλειδιού το σπρώξιμο για μια στιγμή, κι άνοιξαν.
Κι εκείνη στο πατάρι ανέβηκε, που πάνω του πατούσαν 
γραμμή οι κασέλες με τα ρούχα της τα μοσκοβολισμένα. 
Εκείθε απλώνοντας ξεκρέμασε το τόξο απ᾿ το παλούκι
μαζί με το λαμπρά θηκάρι του, που το 'ντυνε ένα γύρο'


Μπορούμε να προσθέσουμε σε αυτές τις περιγραφές της ομηρικής  σκηνής  
μία  αττική  υδρία  (πέμπτος  αιώνας   π.Χ.), το οποίο δείχνει μια γυναίκα  να  
προσπαθεί  βιαστικά να  ξεκλειδώσει  μία  πόρτα  χρησιμοποιώντας  αυτόν τον 
τύπο του κλειδιού.

Μια αττική ερυθρόμορφη υδρία (πέμπτος αιώνας π.Χ.)
δείχνει μια γυναίκα να  μπαίνει στο σπίτι της  βιαστικά,  χρησιμοποιώντας ένα  κλειδί παρόμοιο με εκείνο που βρέθηκε στα Βυλάζωρα.

Ένα νόμισμα  του Άργους (περίπου 370-350 π.Χ.)
με την  Θεά  Ήρα (πρόσθια όψη)  και στην  οπίσθια  ένα ιερό αναθηματικό  κλειδί


Ο  τοκετός ήταν μία από τις κύριες αιτίες θνησιμότητας των γυναικών.   Οι  
δεήσεις  και  οι προσευχές συχνά συνοδευόταν  από μια προσφορά για να εξευμενίσουν   την θεότητα.
Ο  Festus, τον  δεύτερο  αιώνα μ.Χ. έγραψε: «Ήταν κοινό για τις γυναίκες να δωρίζουν ένα κλειδί στην  Θεά  Ήρα  για να εξασφαλιστεί μια εύκολη γέννα».   
Το κλειδί ήταν  μια τέτοια προσφορά, που συμβολίζει  την  προστασία από τη θεά στη διάρκεια του τοκετού και  το  χωρίς  επιπλοκές  άνοιγμα  της μήτρας και την  γέννηση του  παιδιού.


Λαμβάνοντας υπόψη ότι η συντριπτική πλειοψηφία των αναθηματικών  κλειδιών έχουν ανακαλυφθεί στα ιερά της Ήρας μπορούμε να συνδέσουμε  αυτές τις 
προσφορές με μια άλλη,  από τις σημαντικές λειτουργίες της θεάς:  
την  προστάτιδα του σπιτιού.  Η Ήρα είναι η προστάτιδα των παντρεμένων γυναικών  και ο  φύλακας του σπιτιού. Έτσι, οι ιέρειες της Ήρας  
απεικονίζονται μερικές φορές κρατώντας ένα τεράστιο κλειδί, όπως φαίνεται στο αττικό αναθηματικό ανάγλυφο  που  χρονολογείται από τον πέμπτο αιώνα π.Χ. 
Μερικές φορές τα  κλειδιά  απεικονίζονται στα χέρια των ιερειών άλλων  θεών (όπως  της Αρτέμιδος), όπως φαίνεται σε μια ερυθρόμορφη κρατήρα, το οποίο δείχνει την Ιφιγένεια μεταφέρει  ένα κλειδί. 
Έτσι θα μπορούσαμε να προτείνουμε ότι οι νοικοκυρές της αρχαίας Ελλάδας  
συνήθιζαν  να προσφέρουν  αυτό το είδος  κλειδιών,  ζητώντας  από  την  θεά 
 Ήρα  την  βοήθεια στο έργο της προστασίας των σπιτιών τους.

Ένα  αναθηματικό ανάγλυφο (5ος αιώνας π.Χ.)
που  απεικονίζει την ιέρεια της Ήρας 

να  μεταφέρει ένα κλειδί στην αγκαλιά της,  παρόμοιο  των  Βυλαζώρων.

Σχήμα 7. 



Μια αττική ερυθρόμορφη πυξίδα (450-400 π.Χ.)
δείχνει μια πόρτα με μια 
επιμήκη οπή κλειδιού.
Ένας  αττικός   ερυθρόμορφος  κρατήρας 

απεικονίζει την Ιφιγένεια, μια ιέρεια της 

Αρτέμιδος,  να  κρατάει   ένα βασικό αναθηματικό  κλειδί.



Βιβλιογραφία:
Α.  ΕΛΛΗΝΙΚΗ
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ, Μιχ. Οικονόμου, ΟΕΔΒ, Αθήνα
ΕΘΝΙΚΑ, Α-Ι και Κ-Ω, Στέφανος Βυζάντιος, Αρχαία Ελληνική Γραμματεία "Οι Έλληνες", ΚΑΚΤΟΣ, Αθήνα, 1992
ΕΘΝΙΚΑ, Στέφανος Βυζάντιος, Αρχαία Ελληνική Γραμματεία "Οι Έλληνες", ΚΑΚΤΟΣ, Αθήνα 2004
Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - Η Αρχαία Μακεδονική και η Ψευδώνυμη Γλώσσα των Σκοπίων, Γ. Μπαμπινιώτης, Ολκός, Αθήνα, 1992
Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ, Γιώργος Ν. Χατζηδάκις, 1896 & 1911, Κάκτος, Αθήνα, 2008
ΗΣΥΧΙΟΣ, Λεξικόν, Συναγωγή πασών λέξεων κατά στοιχείον, Στερεότυπες Εκδόσεις-Οι Ελληνες, Κάκτος, Αθήνα, 2004
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, 1970,1980
ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, Γ. Μπαμπινιώτη, Κέντρο Λεξικολογίας, Αθήνα, 2002
ΛΕΞΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ, Ιωάννου Σταματάκου, Ακαδημαϊκού, Εκδόσεις Δεδεμάδη, Αθήνα, 1972
ΛΕΥΚΑΔΙΑ, η Αρχαία Μίεζα, Κατερίνα Ρωμιοπούλου, Εκδοση ΤΑΠΑ, 1997
ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΕΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ – Διεπιστημονικές  Προσεγγίσεις, Επιμέλεια Ι. Στεφανίδης, Β. Βλασίδης, Ε. Κωφός,Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα, 2008
Ο ΧΡΥΣΟΣ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ, Δρ. Μ. Τσιγαρίδα-Δ. Ιγνατιάδου, Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Εκδοση ΤΑΠΑ, 2000-2005
ΟΙ ΠΡΟΕΛΛΗΝΕΣ, Ν. Π. Ανδριώτη, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη, 1953
ΟΙ ΣΛΑΒΟΙ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ, Γιάννα Κατσόβσκα-Μαλιγκούδη, Gutenberg, Αθήνα, 2005
ΟΜΗΡΟΥ ΙΛΙΑΣ, Ολγα Κομνηνού Κακριδή, Δαίδαλος, Αθήνα, 2006
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΝ, Κεκαυμένος, Κείμενα Βυζαντινής Ιστοριογραφίας, Εκδόσεις Κανάκη, Αθήνα, 1996
ΤΑ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΑ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ, Σπύρος Κουζινόπουλος, Εκδόσεις Καστανίδη, Αθήνα, 2008


Β.  ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ
A HISTORY of MACEDONIA, R. Malcolm Errington, University of California Press, Berkeley, 1993
A LATIN DICTIONARY, Lewis & Short, Oxford University Press, 1879-1993
A LEXICON OF GREEK PERSONAL NAMES - VOLUME IV - MACEDONIA, THRACE, NORTHERN REGIONS OF THE BLACK SEA, The British Academy, Clarendon Press, The University of Oxford, Oxford, 2005
A LEXICON of the HOMERIC DIALECT, Richard John Cunliffe, University of Oklahoma Press, 1924-1963
ALEXANDER OF MACEDON, 356-323 BC - A Historical Biography, Peter Green, University of California Press, 1991
ARRIAN's LIFE of ALEXANDER the GREAT, Translated by Aubrey De Selincourt, The Penguin Classics, 1962
Concise English- Chinese Chinese-English Dictionary, Oxford University Press, Oxford & New York, 1986-1999
EGYPT IN THE AGE OF CLEOPATRA, Michel Chauveau, Cornel University Press, 2000
GRAMMATICA LATINA - Λατινική Γραμματική, χιλλέα Τζαρτζάνου, ΟΕΔΒ, Αθήνα, 2006
GREEK - ENGLISH LEXICON, Liddell & Scott, Oxford University Press, 1843-1951
GREEK INSCRIPTIONS - Reading the Past , B. F. Cook, University of California Press/British Museum, 1990
HERODOTI HISTORIAE, Ηροδότου Ιστορίαι, Oxonii, Londini, MCMXXVI-1926
HESIODI THEOGONIA OPERA ET DIES SCVTVM / Ησιόδου ΘεογονίαΕργα καί Ημέραι,ΑσπίςΓυναικών Κατάλογος,
Oxford Classical texts, Oxford university Press, 1990
LINEAR "B" - AN INTRODUCTION, J.T.Hooker, Bristol Classical Press, London, 2001
MACEDONIAN WARRIOR - Alexander's elite infantryman, Waldeman Heckel & Ryan Jones, Osprey Publishing, Oxford, 2006
MYTHOLOGY, Edith Hamilton, Little, Brown & Co., Boston - New York - London 1942-1998
PHILIP II OF MACEDONIA, Ian Worthington, Yale University Press, New Haven & London, 2008
PHRYGIAN, Diakonoff & Neroznak, Caravan Books, Delmar, New York, 1985 (&1996)
Pусско - Aнглийский CловарьВКМюллерМосква, 2002
SALONICA - City of Ghosts, Mark Mazower, Vintage Books, 2005
THE AGE OF ALEXANDER, Plutarch, Penguin Classics, 1973
THE AMERICAN HERITAGE DICTIONARY of Indo-European Roots, Calvert Watkins, Boston-NewYork, 2000
THE ANCIENT Languages of ASIA MINOR, Edited by Roger Woodard, Cambridge University Press, Cambridge 2008
THE ANCIENT Languages of EUROPE, Edited by Roger D. Wooard, Cambridge University Press, 2008
THE BRITISH MUSEUM BOOK of THE ROSETTA STONE, Carol Andrews, Dorset Press, New York, 1981
THE DECIPHERMENTof LINEAR B, John Chadwick, Cambridge University Press, 1958
THE EPIC STORY of the Warrior King Alexander The Conqueror, Laura Foreman w/Eugene N. Borza, Da Capo Press, CXambridge, MA, 2004
THE FALSIFICATION of MACEDONIAN HISTORY, Nicolaos Martis, Athens, 1984
THE HELLENISTIC AGE, A Short History, Peter Green, Modern Library, 2008
THE HISTORY of ALEXANDER, Quintus Curtius Rufus, Penguin
Classics, 1984
THE ILLYRIANS, John Wilkes, Blackwell, Oxford, 1992
THE LANGUAGE OF THE PHRYGIANS, Vladimir Orel, New York, 1997
THE MACEDONIAN STATE, N.G.L. Hammond, Oxford University Press, 1992
THE MYCENAEAN WORLD, John Chadwick, Cambridge University Press, Cambridge, 1976
THE MYCENAEAN WORLD, John Chadwick, Cambridge University Press, Cambridge, 1976
THE OXFORD INTRODUCTION to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European World, Oxford Linguistics, J.P.Mallory & D.Q. Adams, Oxford University Press, 2006-2007
THE Penguin ATLAS OF ANCIENT HISTORY, Colin McEvedy, Middlesex, 1967-1968
THE PRONUNCIATION OF GREEK AND LATIN, E. H. Sturtevant, The Universtity of Chicago Press, Chicago, 1920
THE RISE and FALL of ALEXANDRIA, Birthplace of the Modern World, Justin Pollard & Howard Reid, Penguin Books, 2006
THE ROSETTA STONE, E. A. Willis, Dover Publications, New York, 1929-1989
THE STRUGGLE FOR GREECE/ 1941-1949, C. M. Woodhouse, Ivan R. Dee Publisher, Chicago, 2002
THE THRACIANS, 700 BC - AD 46, Christopher Weber, Osprey Publishing, 2001
THE THRACIANS, R. F. Hoddinott, Thames & Hudson, 1981
THUCYDIDIS HISTORIAE, Θουκυδίδου Ιστορίαι, Scriptorvm Classicorum Biblioteca Oxoniensis, Oxonii, 1900-1963


ΖΗΝΩΝ  ΠΑΠΑΖΑΧΟΣ


Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου

Σχόλια που δεν συνάδουν με το περιεχόμενο της ανάρτησης, όπως και σχόλια υβριστικά προς τους αρθρογράφους, προσβλητικά σχόλια προς άλλους αναγνώστες σχολιαστές και λεκτικές επιθέσεις προς το ιστολόγιο θα διαγράφονται.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...