Σάββατο, 28 Μαΐου 2016

H Προδοσία Της Πόλης 29 Μαϊου 1453. Η Αλήθεια που έχει αποκρυφθεί


Μεγάλο ενδιαφέρον έχει η σειρά των γεγονότων της «άλωσης της Κωνσταντινούπολης» το Μάη του 1453
Ο Γεμιστός (1355-1452) που ήθελε να αλλάξει και την θρησκεία του έθνους έλεγε σε υπόμνημά του στον ίδιο τον αυτοκράτορα Μανουήλ Παλαιολόγο ότι εξουσιάζει Έλληνες:
«Εσμέν γαρ ουν, ων ηγείσθε και βασιλεύετε, Έλληνες το γένος, ως η τε φωνή και η πάτριος παιδεία μαρτυρεί.» Και συνεχίζει: «Η Πελοπόννησος και η προσεχής αυτής γη και αι περικείμεναι νήσοι ήσαν αείποτε η οικειοτάτη χώρα εις τους Έλληνας… Ταύτην γαρ δη φαίνονται την χώραν Έλληνες αεί οικούντες, οι αυτοί εξότου περ άνθρωποι διαμνημονεύουσιν, ουδενών άλλων προενωκηκότων` ουδέ επήλυδες κατασχόντες, άλλους τε εκβαλόντες, και αυτοί υφ’ ετέρων το αυτό έστιν ότε πεπονθότες` αλλ’ Έλληνες τήνδε την χώραν τουναντίον αυτοί γε αεί φαίνονται κατέχοντες, ούτε αυτή εκλιπόντες.»
Η Ενωτική παράταξη
Υπόμνημα Βησσαρίωνα όταν ήταν ήδη καρδινάλιος στη Ρώμη (1443-1446) προς τον δεσπότη του Μυστρά Κωνσταντίνο Παλαιολόγο:
«Απέδωσε στο λαό την ελευθερία του και τα όπλα του, κοίταξε να του αναπτερώσεις το φρόνημα` ενός γενναίου δεν του λείπει μήτε η ευγένεια της ψυχής, μήτε η σωματική δύναμη.  Ότι τον έκανε να ξεπέσει, ότι τον κρατά έτσι αφοπλισμένο και αγύμναστο, είναι η αβάσταχτη φορολογία, η ωμότητα των φοροεισπρακτόρων και «η κρατήσασα του γένους μαλακία και βλακεία…» Μόνο έτσι θα μπορέσεις να ελευθερώσεις την Ευρώπη και να περάσεις στην Ασία να ξαναπάρεις την κληρονομιά των πατέρων σου».

Η Ανθενωτική παράταξη

Ο Σχολάριος (1398-1472) απαρνιόταν την ελληνική ταυτότητα που υποστήριζαν πολλοί την εποχή του: «Έλλην ων την φωνήν, ουκ αν ποτέ φαίην Έλλην είναι, δια το μη φρονείν ως εφρόνουν ποτέ Έλληνες` αλλ’ από της ιδίας μάλιστα θέλω ονομάζεσθαι δόξης και ει τις έοιτο με τι είμι, αποκρίνομαι χριστιανός είναι»
O Μωάμεθ Β΄ ο Πορθητής παραχωρεί τα προνόμια του Πατριαρχείου στον Γεννάδιο Σχολάριο
Ο επίδοξος Θουκυδίδης Κριτόβουλος ο Ίμβριος, και υμνωδός του «μέγιστου αυτοκράτορα και βασιλέα βασιλέων Μεχεμέτη, ευτυχεί, νικητή, τροπαιούχου, θριαμβευτή, αήττητου, κύριου γης και θάλασσας Θεού θελήματι», δηλαδή του Μωάμεθ Β’ του Πορθητή, υποστήριζε ξεκάθαρα πως η συνεννόηση με του Τούρκους θα προλάβαινε μεγαλύτερες καταστροφές, γιατί ήταν αδύνατον η Δύση να οργανώσει νέα σταυροφορία.

Ο φανατικός εκείνος ορθόδοξος Γεννάδιος Σχολάριος - κατά τον Σλουμπερζέ – «μη έχον συνείδησιν του φοβερού υπό των Τούρκων κινδύνου … εβροντοφώνει αδιακόπως κατά τουνέου καθεστώτος (ενωτικού) … προλέγων δια μυστηριωδών προφητειών το τέλος της Αυτοκρατορίας υπό θείας οργής… ενώ οι στασιασταί των οδών, άντρες και γυναίκες, μοναχοί και ιερείς, καλογραίαι και λαϊκοί …δεν έπαυον αναφωνούντες «θάνατος εις τους αζυμίτας και της ειδωλολατρείας αυτών» … και επικαλούνταν την Θεοτόκο που θα έδιωχνε τους Τούρκους.
Οι καλόγεροι της Πόλης κατά τον χρονογράφο της Άλωσης Δούκα ήθελαν να ανοίξουν τις πύλες μια ώρα αρχύτερα για να επαληθευτούν … οι προφητείες.



Ο Γεννάδιος Σχολάριος είχε κλειστεί στη Μονή Παντοκράτορα που ήταν το αρχηγείο της ανθενωτικής παράταξης και προφήτευε την επικράτηση των Τούρκων, λόγω των αμαρτιών
των κατοίκων της.


Ο Γεννάδιος ως την μέρα που πάρθηκε η Πόλη δεν έπαψε να καλλιεργεί την ηττοπάθεια και κατά τον Αλλάτιο ήταν σε μυστικές συνεννοήσεις με το Σουλτάνο. Εν τω μεταξύ οι Τούρκοι και συγκεκριμένα ο μετέπειτα γνωστός περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή αναφέρει ότι πλήθος ανθενωτικοί και κυρίως καλόγεροι λιποτακτούσαν και πήγαιναν με τους Τούρκους. Από ένα νεόκτιστο οχυρό τόσκασε ένας καλόγερος ονόματι Πέτρος με άλλους 300, αλλαξοπίστησαν όλοι, αυτός ονομάστηκε Μεχμέτ και πήραν μέρος στην πολιορκία στο πλευρό των Τούρκων. Επίσης αναφέρει και ένα ύποπτο περιστατικό που ενδεχομένως να πρόκειται για σαμποτάζ των ανθενωτικών με έκρηξη σε κτήριο με εύφλεκτες ύλες στον Ιππόδρομο (σημειώνουμε ότι χρησιμοποιούνταν κάποια πρώτα και πρωτόγονα πυροβόλα όπλα τα χρόνια εκείνα).
Εν τω μεταξύ κατά τον Φραντζή όταν οι μισθοφόροι του Παλαιολόγου δεν πληρώνονταν καλά και δεν μπορούσαν να θρέψουν τις οικογένειές τους ζήτησε χρυσάφι και ασήμι από τις εκκλησίες για να κόψει νόμισμα, αλλά του το αρνήθηκαν. Όταν ζητούσε στρατιώτες από τους υπηκόους του, παραποιούνταν ότι «δεν αδειάζουν, γιατί έχουν δουλείες και πρέπει να βγάλουν το ψωμί τους». Τότε διάταξε να μοιράζουν τρόφιμα στα σπίτια, βέβαια οι μαυραγορίτες έκρυβαν πολλά τρόφιμα

Πολλοί αδιαφορούσαν μπροστά στον κίνδυνο της σφαγής τους από τους Τούρκους και πρόσεχαν πως να μην ζημιωθούν οικονομικά και ζητούσαν επιπλέον και μισθούς για την εργασία τους στα τείχη.
Δύο απατεώνες της εποχής (Μανουήλ Ιάγαρης και μοναχός Νεόφυτος ο Ρόδιος) που τους ζητήθηκε να επισκευάσουν μέρος των κάστρων που καταστράφηκε από τα τούρκικα κανόνια έκλεψαν τα χρήματα
Ο Παλαιολόγος παρακαλούσε για εισφορές αλλά όλοι οι άρχοντες δυστυχούσαν δήθεν και δεν έδιναν δεκάρα, βέβαια μετά την 3 ημερη λεηλασία  τα βρήκαν και  τα πήραν οι Τούρκοι.
Ο ισχυρότερος ηγεμόνας της Δύσης την εποχή εκείνη, βασιλιάς Αραγονίας και Νεάπολης, Αλφόνσος Δ’ δεν κινήθηκε σε βοήθεια του Παλαιολόγου. Οι Γενοβέζοι της Χίου έστειλαν τον γενναίο πολεμιστή Ιωάννη Ιουστινιάνη. Οι Βενετσιάνοι της Κρήτης 4 πλοία με εφόδια, ενώ έμειναν να πολεμήσουν και Λατίνοι που βρέθηκαν στην Πόλη εκείνες τις στιγμές. Κάποια πλοία έστειλε και ο Πάπας. Συνολικά τρεις χιλιάδες ξένοι έσπευσαν για βοήθεια, ενώ πέντε χιλιάδες ήταν οι ντόπιοι πολεμιστές.Η πόλη είχε τότε 60-100,000 κατοίκους συν 300 μοναστήρια με 10,000 καλόγερους, που θα μπορούσαν να δώσουν τουλάχιστον 10,000 πολεμιστές, αλλά υπήρχε μικρή διάθεση, αφού ήταν στην πλειοψηφία τους ανθενωτικοί. Ο Παλαιολόγος αφού πείστηκε ότι δεν θα ερχόταν άλλη βοήθεια από τη Δύση, διόρισε αρχιστράτηγο τον Ιουστινιάνη και στις σημαντικότερες θέσεις άμυνας έβαλε ξένους επικεφαλής (λιμενάρχη και ναύαρχο όρισε τον Βενετό Διέδο, φρούραρχους στα 10 από τα 12 φρούρια του τείχους, η σημαία του Αγίου Μάρκου
κυμάτιζε δίπλα-δίπλα με το πορφυρό αυτοκρατορικό λάβαρο κλπ), αφού δεν είχε εμπιστοσύνη στους ντόπιους άρχοντες. Ο λαός της Πόλης οδηγούμενος από τους ποιμενάρχες του τον έβριζε δημόσια για το «ανοσιούργημα της ένωσης» και απέφευγε την Αγιά Σοφιά που έλαβε χώρα συλλείτουργο με τους Λατίνους. Για τους ανθενωτικούς ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ήταν προδότης. Η Πόλη ήταν στα πρόθυρα εμφυλίου πολέμου μεταξύ ενωτικών και ανθενωτικών που αν δεν προέκυπταν οι Τούρκοι πιθανότατα θα ξεσπούσε. Οι άρχοντες δεν άνοιγαν τα πουγκιά τους για τις επισκευές των τειχών, ενώ οι ανθενωτικοί τον αντιπολιτεύονταν με φανατισμό. Ο Κωνσταντίνος ήταν γενναίος και
έμπειρος στρατιωτικός αλλά στερούνταν συμβούλων και στρατού. Επίσης πίστευε απλοϊκά ότι θα είχε την αμέριστη βοήθεια των Λατίνων και έμενε σε αυτό, αντί να συμπτύξει συμμαχίες με τους άλλους Βαλκάνιους που πιέζονταν και αυτοί από τους Οθωμανούς. Οι οχυρώσεις της Πόλης ήταν γερές και υπήρχαν και διπλά τείχη σε πολλά σημεία, αλλά η επάνδρωση και το ηθικό των πολεμιστών ήταν χαμηλό. Επίσης εντός των τειχών τότε υπήρχαν καλλιεργήσιμες εκτάσεις, αμπέλια κλπ οι αγρότες έκαναν με ασφάλεια τις εργασίες τους, είχε δύο τεράστιους ναυστάθμους και μεγάλες ανοικτές δεξαμενές, δηλαδή θεωρητικά μπορούσε να αντέξει μακροχρόνια πολιορκία.
Δεν έφθαναν οι διαμάχες των δύο φατριών των Βυζαντινών, υπήρχαν και ανάλογες μεταξύ των αυτοδιοικούμενων παροικιών των Βενετών και των Γενουατών της Πόλης. Οι Βενετοί υπήρξαν τίμιοι και υποστήριξαν μέχρι τέλους τον Παλαιολόγο. Αντίθετα η Γενοβέζικη παροικία του Γαλατά έπαιξε ύποπτο ρόλο. Προδίδοντας απόπειρα του Βενετού καπετάνιου
Ιάκωβου Κόκκου να κάψει τον τουρκικό στόλο στον Κεράτιο και γενικά έχοντας
επικοινωνία με τους Τούρκους και καιροσκοπική στάση εμπορευόμενοι κιόλας την μέρα με τους Τούρκου. Ο φρούραρχος της Πόλης Ιουστινιάνης, αντιμετωπίζοντας κίνδυνο από ρωγμές κοντά στην πύλη του Ρωμανού ζήτησε από τον δούκα Νοταρά ενισχύσεις και συγκεκριμένα πυροβόλα,
για να κρατήσει τους Τούρκους. Αυτός όμως αρνιόταν πεισματικά να του στείλει βοήθεια.
Κατά τους Λατίνους χρονογράφους του Ιουστινιάνη του ανέβηκε το αίμα στο κεφάλι και τον έβρισε “O traditor et che me tien che adesso non te scanna cum questo pugnal”, που σημαίνει «Προδότη, τι με κρατά και δεν σε σφάζω με αυτό το μαχαίρι». Αρπάχτηκαν και μετά βίας τους χώρισε ο Παλαιολόγος. Για τους ανθενωτικούς φαίνεται ότι ο Ιουστινιάνης που ήταν η ψυχή της άμυνας της Πόλης, ήταν ο σημαντικότερος αντίπαλος στα σχέδιά τους.
Διαπραγματεύσεις…

Παραλείποντας τα γνωστά γεγονότα της πολιορκίας φτάνουμε στο κύριο θέμα. Το ηθικό της Πόλης με όλες τις γνωστές διαμάχες είχε καταρρακωθεί αλλά ακόμα κρατούσαν άμυνα.
Την ημέρα αυτήν ιστορείται μια προσπάθεια διαπραγμάτευσης πολιορκητών και πολιορκούμενων.
Κατά τον Χαλκοκονδύλη ήρθε πρεσβεία από του Τούρκους, ενώ ο Δούκας λέει ότι ο απελπισμένος Βασιλιάς έστειλε πρεσβεία στο Σουλτάνο. Αρχηγός της πρεσβείας ήταν ο Ισμαήλ Χαμουζάς Ισφενδιάρογλους και πρότεινε κατά Χαλκοκονδύλη την παράδοση της Πόλης με αντάλλαγμα την ανεξαρτησία της Πελοποννήσου με ηγεμόνα τον Παλαιολόγο που μπορούσε να φύγει μαζί με όσους ήθελε. Ο Δούκας δεν αναφέρει τέτοια πρόταση, αλλά μόνο για την παράδοση και δίνει και το γνωστό λόγο-απάντηση του Παλαιολόγου προς τον Μωάμεθ Β’.

Τραυματισμός Ιουστινιάνη

Σημαντικό γεγονός των τελευταίων ημερών της πόλης ήταν ο βαρύτατος τραυματισμός του Ιουστινιάνη που αποσύρθηκε από τη μάχη με μεγάλη αιμορραγία. Το τραύμα του κατά τους ιστορικούς ήταν από βέλος ή πέτρα κανονιού στο στήθος ή το πόδι. Σημασία έχει ότι αποσύρθηκε στο πλοίο του μαζί με τους δικούς του και απέπλευσαν για την πατρίδα του Χίο. Οι περισσότεροι χρονογράφοι τον κατηγορούν ότι λιποτάκτισε και έγινε η αιτία να χαθεί η Πόλη. Ειδικά η Βενετσιάνοι τον συκοφάντησαν σαν προδότη, λόγω και της απέχθειας για τους ανταγωνιστές τους Γενουάτες. Πάντως είναι γεγονός ότι τραυματίστηκε σοβαρά, αφού πέθανε άλλωστε μετά από λίγες μέρες. Ο Ιέραξ που είχε υπόψη τα αρχεία των Πατριαρχείων αναφέρει ότι ο Ιουστινιάνης βλήθηκε εκ των έσω, δηλαδή τον χτύπησε μάλλον κάποιος ανθενωτικός.

Το τελευταίο συμβούλιο

Ο φυγή του Ιουστινιάνη στεναχώρησε τον Παλαιολόγο και κλόνισε το ηθικό των
υπερασπιστών της Πόλης. Οι Γενοβέζοι και άλλοι ξένοι πολεμιστές άρχισαν να αφήνουν τις θέσεις τους και να σκέφτονται πώς να διαφύγουν. Κατά τις μη ορθόδοξες πηγές προκύπτει ότι έγινε κάποιου είδους συμβούλιο (αναφέρεται και ότι ο Κωνσταντίνος λιποθύμησε κατά τη διάρκειά του) στο στρατόπεδο των υπερασπιστών της Πόλης και φαίνεται ότι πάρθηκε η απόφαση να παραδοθεί η Πόλη στον Μωάμεθ. Οι χρονογράφοι δεν αναφέρουν λέξη για παράδοση, όμως τα τουρκικά και πατριαρχικά έγγραφα συμφωνούν ότι η Πόλη παραδόθηκε. Ο Κριτόβουλος αναφέρει ότι στις 28 Μαΐου επικρατούσε απόλυτη ησυχία στο τουρκικό στρατόπεδο και ούτε ίχνος προετοιμασιών, πράγμα που δείχνει ότι ήταν σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις. Ο Δούκας αναφέρει ότι η κατάσταση στην Πόλη χειροτέρευε και δεν υπήρχαν ελπίδες σωτηρίας.

Κερκόπορτα; Ενα μύθος που κρατά χρόνια για πολλούς λόγους....

Τελικά το πρωινό της 29ης Μαΐου όπως συμφωνούν όλοι έγινε η μεγάλη και τελική επίθεση των Τούρκων. Τα περί Κερκόπορτας από όπου μπήκαν οι Τούρκοι αναφέρονται μόνο από τον Δούκα, ότι δήθεν την άνοιξε ο αυτοκράτορας την προηγούμενη μέρα και ξέχασε μετά να την κλείσει! Ο Φραντζής αντίθετα τονίζει ότι όλες οι πύλες ήταν πολύ καλά
ασφαλισμένες. Ο Κριτόβουλος που περιγράφει τα γεγονότα από την πλευρά των Τούρκων και ξέρει τα πράγματα από πρώτο χέρι, μιλάει για λιποταξίες και ότι το κάστρο στην Πύλη Ρωμανού ήταν σχεδόν έρημο και αφύλακτο, γεγονός που αντιλήφθηκε και ο Μωάμεθ που έστελνε τις περισσότερες δυνάμεις του εκεί. Πράγμα λογικό αφού εκεί πολεμούσαν οι ιππότες του Ιουστινιάνη. Λέει επίσης πως και οι Τούρκοι έμπαιναν από το καταστρεμμένο τείχος και από την «πυλίδα Ιουστίνου»

Η πτώση-παράδοση

Οι τρεις δικοί μας ιστορικοί Φραντζής, Δούκας και Χαλκοκονδύλης όπως και οι Λατίνοι χρονογράφοι και αυτόπτες, δεν αναφέρουν τίποτε για παράδοση και ότι ο Κωνσταντίνος έπεσε πολεμώντας χωρίς να ξέρουν που σκοτώθηκε και τι απέγινε. Ο ήδη προσκυνημένος Κριτόβουλος αναφέρει για σφαγή και πολιορκία των τελευταίων υπερασπιστών στην Αγιά Σοφιά και παράδοσή τους με συμφωνία (ομολογία). Δεν λέει τίποτε για τον Κωνσταντίνο.
Από τις τουρκικές πηγές που μελέτησε ο Εβλιγιά Τσελεμπή αναφέρει ότι στην Πόλη μετά τις συνεχείς επιθέσεις παρέλυσε η άμυνα και απέμειναν δύο φατρίες αυτοί που επέμεναν στην μάχη και αυτοί που ήθελαν να παραδοθούν (ύψωναν τελικά σημαίες σε πύργους και σπίτια). Ο Κωνσταντίνος φαίνεται να αντέταξε την τελική μάχη στο Παλάτι των βυζαντινών αυτοκρατόρων και να έπεσε ανδρεία εκεί. Άμυνα αντιτάχθηκε στην Αγιά Σοφιά, που ως γνωστόν οι ανθενωτικοί την απέφευγαν μετά το μίασμα του συλλείτουργου με τους Λατίνους. Η άμυνα στην Αγιά Σοφιά κατέρρευσε μετά ηρωική αντίσταση τριών ημερονυχτίων με αποτέλεσμα την σφαγή και των υπερασπιστών της.
Ο Μολδαβός ιστορικός Δημήτριος Καντεμίρ (1673-1723) που έζησε πολλά χρόνια στην Τουρκία, χρημάτισε ηγεμόνας Μολδοβλαχίας, μελέτησε τα αρχεία τους και έγραψε ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που τυπώθηκε στο Αμβούργο το 1745 μεταφρασμένη.
Αυτός γράφει ότι «λογικά σκεπτόμενοι» οι υπερασπιστές έστειλαν πρεσβεία στον Μωάμεθ ο οποίος τους καλοδέχτηκε και τους υποσχέθηκε ασφάλεια να φύγουν για όπου ήθελαν.
Αυτός όμως έστειλε κατόπιν τους δικούς του αγγελιοφόρους, οι οποίοι χτυπήθηκαν από τα τείχη και ο Μωάμεθ νόμισε ότι ενεπαίχθηκε και διέταξε έφοδο. Καταλήφθηκε η μισή πόλη και οι υπόλοιποι είχαν σηκώσει λευκές σημαίες επικαλούμενοι τη συνθήκη. Ο Καντεμίρ ισχυρίζεται ότι η πηγή του είναι ένα φυλλάδιο του Τούρκου ιστορικού Ααλή, που έγραψε και Παγκόσμια Χρονολογία (Κουχούλ-Αχπάρ) που πρωτοδιάβασε στην Φιλιππούπολη και ότι το φυλλάδιο αυτό το ξαναβρήκε αργότερα στη βιβλιοθήκη του εξ απορρήτων Αλεξ. Μαυροκορδάτου (Αλλο Φαναριώτικο λαμόγιο)

Οι Τούρκοι αναφέρουν ότι στις 27 Μαΐου έγινε διαπραγμάτευση από την πλευρά της Πόλης, με λεπτομέρειες της παράδοσης από πού θα έμπαιναν οι Τούρκοι που θα έφευγαν όσοι ήθελαν κλπ ήταν γνωστές. Στη συνέχεια φαίνεται ότι ο Μωάμεθ άλλαξε γνώμη, πιθανόν για τους όρους, και έστειλε δική του πρεσβεία. Τότε μάλλον κατά τον Κορδάτο δεν έγινε όπως τα λέει ο Καντεμίρ, αλλά πιθανόν οι όροι ήταν βαρύτεροι και ατιμωτικοί και απορρίφθηκαν από τον Κωνσταντίνο. Οι ενωτικοί είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται στα ορισμένα σημεία (πύλη Ρωμανού, Αγιά Σοφία), οι συνθηκολογήσαντες ανθενωτικοί είχαν σηκώσει σημαίες και έβαλαν τα συμφωνημένα σημάδια στα σπίτια τους και ΕΜΕΙΝΑΝ ΝΑ ΚΟΙΜΗΘΟΥΝ ΗΣΥΧΟΙ κατά τον Δούκα.
Η άμυνα είχε καταρρεύσει όταν μαθεύτηκε το πρωί της 29ης ότι ο Κωνσταντίνος είχε αρνηθεί τελικά την εξευτελιστική συνθήκη, αλλά η εξουσία του Κωνσταντίνου είχε και αυτή καταρρεύσει. Οι ενωτικοί προσπαθούσαν να διαφύγουν και τότε κάποιοι άνοιξαν την Κερκόπορτα ή πυλίδα Ιουστίνου για να μπουν οι Τούρκοι. Αυτοί που πολεμούσαν ακόμα ή είχαν συγκεντρωθεί στο κάστρο του Αγίου Ρωμανού αναγκάστηκαν να παραδοθούν όταν βάλλονταν πια και από μέσα. Τότε άρχισε η σφαγή και η αιχμαλωσία των ενωτικών της Πόλης από τους Τούρκους, όσοι μπορούσαν μεταμφιέζονταν ή έτρεχαν προς τις γαλέρες των Βενετών και των Γενοβέζων για να διαφύγουν. Πολλοί από τους ενωτικούς άρχοντες κατόρθωσαν να σωθούν στις γαλέρες ή εξαγοραζόμενοι αργότερα ως αιχμάλωτοι.

Η τύχη του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου
Στο χάος που επακολούθησε φαίνεται ότι ο Κωνσταντίνος εγκαταλείφθηκε από τους περισσότερους δικούς του. Ο Φραντζής που ήταν στενός συνεργάτης του τόσκασε και προσπάθησε μεταμφιεζόμενος να δραπετεύσει, αλλά αιχμαλωτίστηκε μαζί με την
οικογένειά του. Πιθανόν και ο ίδιος ο Κωνσταντίνος να προσπάθησε να φύγει αφού για την τύχη του υπάρχουν πολλές αντικρουόμενες απόψεις. Μια πηγή λέει ότι ο Σουλτάνος ρώτησε τον Λουκά Νοταρά για την τύχη του Κωνσταντίνου και ότι αυτός του έφερε ένα ακέφαλο πτώμα το οποίο διέταξε να θάψουν. Άλλοι λένε πως δεν έδειξε κανένα ενδιαφέρον για την τύχη του. Άλλοι λένε ότι υπήρχαν παραδόσεις ότι πνίγηκε, ότι κρύβονταν ή ότι μπόρεσε να δραπετεύσει.

Η εκκλησία επιβεβαιώνει την παράδοση

Ότι έμεινε σαν θρύλος και αναφορά στα οθωμανικά αρχεία, επιβεβαιώνεται και από το  πατριαρχείο, αν και κρύβονται επιμελώς οι σχετικές πηγές Ο εκκλησιαστικός ιστορικός
Μαλαξός στην «Πατριαρχική Ιστορία» του αναφέρει ότι κατά την 2η πατριαρχεία (1532) του Ιερεμία του Α’ ο Σουλτάνος βάλθηκε να χαλάσει εκκλησίες και μοναστήρια της Πόλης.
Αιτιολογία του ήταν ότι η Πόλη πάρθηκε με το σπαθί, οπότε στα κάστρα που πατήθηκαν με μάχη οι εκκλησίες πρέπει να καταστρέφονται. Ο Πατριάρχης Ιερεμίας πήρε τριών μηνών προθεσμία να αποδείξει το αντίθετο. Αυτός βρήκε τρεις παλιούς γενίτσαρους μεγάλης ηλικίας που είχαν πολεμήσει τότε και απέδειξε στο σουλτάνο ότι η Πόλη παραδόθηκε με συνθήκη.
Βέβαια δεν πρέπει να πήγε ο ίδιος ο Κωνσταντίνος στην Τέντα του σουλτάν Μεχμέτη. Ο Αθανάσιος Υψηλάντης ιστορικός της πατριαρχικής ιστορίας διηγείται το ίδιο περιστατικό λίγο διαφορετικά. Επί πατριάρχη Θεολήπτου (1514-1520) ο σουλτάνος Σελίμ θέλησε να γκρεμίσει τις εκκλησίες και να αλλαξοπιστήσει τους χριστιανούς. Ο Πατριάρχης
επικαλέστηκε το Κοράνι για τη μεταχείριση των προσκυνημένων χριστιανών και τη συμφωνία παράδοσης του μισού της Πόλης.
Και ο εκκλησιαστικός ιστοριοδίφης Μακραίος επιβεβαιώνει την οικιοθελή παράδοση της μισής Πόλης από τους ανθενωτικούς στους Τούρκους.
Και ο γνωστός βυζαντινιστής Γεδεών που μεγάλωσε μέσα στο πατριαρχείο παραδέχεται ότι η Πόλη παραδόθηκε στους Τούρκους σε συνεννόηση με τους ανθενωτικούς, που τους χαρακτηρίζει μάλιστα και «μυαλωμένους Έλληνες» στο έργο του «Ιστορία των του Χριστού Πενήτων». Κατά τον χρονογράφο του Βερβερινού κώδικα οι Τούρκοι δεν πήραν την Πόλη αλλά την επεριλάβανε (από ποιους;).
Τι έλεγαν οι ανθενωτικοί

Για τους ανθενωτικούς ο Κωνσταντίνος ήταν ο προδότης και ουσιαστικά θεωρούταν ότι είχε χάσει το στέμμα. Ήταν δηλαδή «γεγυμνωμένος της βασιλείας», ως συνεργαζόμενος με τους Παπικούς. Σε θρήνο της Κωνσταντινουπόλεως σε Παρισινό κώδικα, βάζουν στο στόμα του ήρωα τελευταίου αυτοκράτορα λόγια για δήθεν αναγνώριση των αμαρτιών του και δίκαιη η καταδίκη της Πόλης και σκλαβιά λόγω της θεϊκής οργής από την αναγνώριση των δογμάτων των καθολικών!

Κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας η ίδια άποψη αποδίδεται στον πατριάρχη Καλλίνικο Γ’.
Νεότερες επιβεβαιώσεις της παράδοσης της Πόλης

Ο τουρκιστής Ι. Χότζης «παλατιανός και φίλος» του σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ από τις έρευνές του στα οθωμανικά αρχεία έβγαλε το οριστικό συμπέρασμα ότι η Πόλη
παραδόθηκε στους Τούρκους από τους ανθενωτικούς. Μάλιστα ο Χότζης λόγω τέτοιου είδους άγνωστων στοιχείων για τον ελληνισμό κατά της διάρκειας της τουρκοκρατίας έχει εξαφανιστεί από το κατεστημένο της βυζαντινολογίας. Το σπουδαιότατο αρχείο που άφησε έχει καταχωνιασθεί στα αζήτητα ή εξαφανίστηκε, ενώ όπως λέει ο Κορδάτος τα παιδιά του σιωπούσαν για την τύχη του. Ο Άμαντος λέει ότι το «αρχείο του σώθηκε εις Αθήνας».
Όμως ο Κορδάτος κατηγορεί τον Άμαντο και τους ομόφρονές του ότι αφού πέρασαν πάνω από τριάντα χρόνια (τότε, σχεδόν 100 τώρα) από τον θάνατο του Χότζη δεν το έφεραν στο φως της δημοσιότητας.
Ο γνωστός ιστορικός Καρολίδης αναφέρεται στην εισήγηση του Χότζη, θεωρώντας την ιστόρημα όμοιο με του Καντεμίρ.
Μπορεί να μην πείστηκε ο Καρολίδης, αλλά άλλος καθηγητής της Νομικής του
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Πετρ. Βιζουκίδης φαίνεται να είχε πειστεί από τα
συμπεράσματα του Χότζη. Τον Βιζουκίδη που φαίνεται ότι ήταν αρκετά γνωστός στην εποχή του, τον χαρακτηρίζει ο Κορδάτος «για γνωστό και φανατικό υπερεθνικόφρονα»,οπότε η άποψη του έχει μεγαλύτερη βαρύτητα.
Άλλος μελετητής των οθωμανικών πηγών ο γερμανός J. H. Mordmann δημοσίευσε άρθρο το 1912 που επιβεβαιώνει την άποψη Καντεμίρ. 
Πάντως η κρατούσα άποψη για την άλωση και όχι παράδοση της Πόλης διατηρείται ακόμα.
Γιατί δεν αναφέρουν την προδοσία ξεκάθαρα οι χρονογράφοι
Εκτός του Κριτόβουλου, όλοι άνηκαν στο κόμμα των ενωτικών, ακόμα και ο Φραντζής ως υποστηρικτής του Κωνσταντίνου αν και δεν ήταν ακραιφνής «φιλοδυτικός». Για τους ανθενωτικούς μιλούν με τα χειρότερα λόγια, με περιφρόνηση και τους αποκαλούν δειλούς,απάτριδες και προδότες. Για τον Παλαιολόγο και την ενδεχόμενη απόπειρα συνθηκολόγησης δεν αποκαλύπτουν κάτι, από σεβασμό για τον ήρωα αφού τελικά απέρριψε την συμφωνία και πολέμησε μέχρι τέλους. Επίσης είχαν κατά νου και την κατακραυγή του κόσμου. Πάντως ο Κορδάτος το παρατραβάει θεωρώντας ότι ο ίδιος ο Κωνσταντίνος παρέδωσε την Πόλη. Για τον Κριτόβουλο δεν χωράει αμφιβολία ότι ήταν ένας ψευδολόγος κόλακας του Μωάμεθ που μας τον παρέδωσε μεγάλο στρατηλάτη και πορθητή. Συνεπώς δεν περιμένει κανείς ο, κατά Κορδάτο, «σιχαμερός κόλακας,
νεογραικύλος, γραμματικός του σουλτάνου» να μειώσει τα κατορθώματα του ήρωα του.
Βέβαια οι ίδιοι Οθωμανοί στα κιτάπια τους φαίνεται ότι ίσως έγραφαν άλλα, μιας και ενδεχομένως δεν περίμεναν να γνωρίσουν ποτέ μεγάλη δημοσιότητα.

4 σχόλια :

  1. Το περιεχόμενο του άρθρου:
    1. Δεν οδηγεί στο συμπέρασμα του τίτλου
    2. Περιέχει αρκτετές σωστές επισημάνσεις για το κλίμα διχασμού και εσωστρέφειας, χωρίς όμως να εξηγεί το θέμα σε βάθος 2-3 αιώνων, αλλά μόλις από την σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας (κι αυτό όχι ικανοποιητικά)
    3. Από τις πηγές που επικαλείται (Κορδάτος, Σλουμπερζέ) και τους χαρακτηρισμούς της επιπολαιότητας ("ορθόδοξος", φαναριώτης, λαμόγιο) δείχνουν την επιφανειακότητα του συγγραφέα που αδυνατεί να ισορροπήσει το ερευνητικώς νηφάλιο με το θυμικώς επιθυμητό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κυριε λαμπη μου γιατι χαρακτηρισμος επιπολαιοτητας το λαμογιο για τον μαυροκορδατο; Και λιγα του ειπε

      Διαγραφή
  2. Στα υπόλοιπα συμφωνούμε;
    Αν ναι, τότε να μάθουμε πώς ιστορικά οι Μαυροκορδάτοι είχαν τις οφσόρ και τις ιδιοτέλειες της εποχής και ποιούς πρόδοσαν. Αν όχι, να μάθουμε πώς εφαρμόστηκε η πολιτική των ηγεμόνων Βλαχίας και Μολδαβίας που έφτασαν μέχρι τον γνωστό Αλέξανδρο Υψηλάντη και αν τελευταίος ήταν επίσης "λαμόγιο" ως Φαναριώτης. Ο συγγραφέας αποκαλεί "ιστορικό" τον Καντεμίρ και γενικά δείχνει ότι αδυνατεί πλήρως να κρίνει μια ιστορία αιώνων που αφορούσε στην ανακατάληψη της αυτοκρατορίας επειδή πιστεύει ότι την κατανόησε με τα μέτρα των γνώσεών του που δίνουν κάποιους μονολεκτικούς χαρακτηρισμούς.

    Ο συγγραφέας δείχνει αγανακτισμένος με την προδοσία των ανθενωτικών. Δηλαδή ως ιστορικός (όχι ως άνθρωπος) υπερασπίζεται τι; Την "Βυζαντινή αυτοκρατορία" ως το πολυεθνικό κράτος όλων όσων δήλωναν "χριστιανοί"; Και κρίνει ως απατεώνα τον εξ απορρήτων επειδή αυτός έδρασε ως "αντιχριστιανός"; Υπάρχει σοβαρό πρόβλημα στον κορμό του άρθρου. Ο μέσος ακροατής τι πρέπει να καταλάβει από όσα του δίνονται;

    Αν υπήρχε κάποια αλήθεια στην "παράδοση" της Πόλης, τότε γιατί να μην το επικαλεστεί ο Σουλτάνος το 1826 έναντι των Αγγλογαλλορώσων και να βάζει τον Ιμπραήμ να μαζεύει προσκυνοχάρτια; Γιατί να μην το επικαλεστεί ο Μέτερνιχ το 1814 όταν τέθηκε θέμα "ελληνικού έθνους" στο Συνέδριο της Βιέννης από την ρωσική αντιπροσωπεία;

    Προσπάθησα να συνδέσω την κεντρική ουσία του άρθρου με τα σποραδικά στοιχεία που εξηγούν την γνωία της κριτικής μου ως γενικότερη ανεπέρκεια του συγγραφέα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ ΔΙΝΕΙ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΟ ΠΛΕΥΡΕΣ ΚΑΙ ΣΑΦΩΣ ΕΧΕΙ ΕΝΑ ΜΕΝΟΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΑΝΘΕΝΩΤΙΚΩΝ .ΑΛΛΩΣΤΕ Η ΜΕΤΕΠΕΙΤΑ ΕΝΘΡΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΛΑΡΙΟΥ ΩΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΩΑΜΕΘ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ. ΛΟΓΙΚΑ ΝΑ ΤΟ ΔΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ -ΟΤΑΝ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΗΤΑΝ ΠΛΕΟΝ ΤΡΑΓΙΚΗ- ΣΙΓΟΥΡΑ ΘΑ ΥΠΗΡΞΑΝ -ΠΙΘΑΝΟΝ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟ ΠΟΥ ΩΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΘΑ ΗΘΕΛΕ ΝΑ ΣΩΣΕΙ ΤΟΥΣ ΥΠΗΚΟΟΥΣ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΙΓΟΥΡΟ ΘΑΝΑΤΟ - ΤΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΑΚΡΙΒΩΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΝΑ ΤΟ ΞΕΡΕΙ ΜΕ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΓΙΑΤΙ ΚΑΘΕ ΠΛΕΥΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΑΛΛΙΩΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

      Διαγραφή

Σχόλια που δεν συνάδουν με το περιεχόμενο της ανάρτησης, όπως και σχόλια υβριστικά προς τους αρθρογράφους, προσβλητικά σχόλια προς άλλους αναγνώστες σχολιαστές και λεκτικές επιθέσεις προς το ιστολόγιο θα διαγράφονται.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...